Phân loại rác thải là bước đầu tiên và quan trọng nhất để giảm ô nhiễm và nâng cao hiệu quả xử lý chất thải. Bài viết này giải thích khái niệm phân loại rác thải, các nhóm rác theo quy định Việt Nam, lý do cần phân loại và cung cấp bảng phân loại rác thải chi tiết, dễ áp dụng trong gia đình, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất.
Mục lục
1. PHÂN LOẠI RÁC THẢI LÀ GÌ?
Phân loại rác thải là quá trình tách riêng các loại chất thải ngay từ khi chúng được thải ra, dựa trên tính chất, khả năng tái chế và mức độ nguy hại. Đây là bước quan trọng để sau đó rác được thu gom, tái chế, xử lý hoặc tiêu hủy đúng phương pháp.
Phân loại tại nguồn giúp xác định đâu là rác có thể tái sử dụng, đâu là rác nguy hại cần xử lý đặc biệt. Nhờ vậy, lượng rác chôn lấp được giảm đáng kể, góp phần bảo vệ môi trường và tiết kiệm tài nguyên.
2. CÁC NHÓM RÁC THẢI THEO QUY ĐỊNH
Việt Nam hiện áp dụng phân loại rác theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các văn bản hướng dẫn. Các loại rác được phân chia thành các nhóm chính sau:
2.1. Rác thải tái chế
Đây là nhóm rác có thể tái sử dụng hoặc tái chế để tạo thành sản phẩm mới. Bao gồm: nhựa, giấy, kim loại, thủy tinh, bao bì sạch, vải, hộp giấy, lon nước…
Nhóm này chiếm tỷ lệ khá lớn trong rác thải hàng ngày và nếu được thu gom đúng sẽ trở thành nguồn tài nguyên giá trị.
2.2. Rác thải hữu cơ dễ phân hủy
Gồm thức ăn thừa, vỏ trái cây, rau củ, lá cây và rác thải từ nhà bếp. Nhóm này có thể ủ làm phân compost, giảm đáng kể lượng rác đổ ra môi trường.
2.3. Rác thải vô cơ không tái chế
Bao gồm gốm sứ vỡ, xốp, tro, giấy bẩn, tã lót, các loại vật liệu không tái chế được. Đây là nhóm cần đưa đi xử lý hoặc chôn lấp.
2.4. Rác thải nguy hại
Là chất thải chứa hóa chất độc hại, dễ cháy nổ, gây ăn mòn hoặc ảnh hưởng sức khỏe con người. Ví dụ: pin, ắc quy, bóng đèn huỳnh quang, thuốc trừ sâu, hoá chất, bình gas mini, rác điện tử…
Nhóm này phải được thu gom bằng thùng rác nhựa, bao bì chuyên dụng và chuyển giao cho đơn vị xử lý được cấp phép.
Cần phân loại rác theo đúng quy định trước khi xả thải ra môi trường
3. TẠI SAO PHẢI PHÂN LOẠI RÁC THẢI?
Chúng ta cần phải phân loại rác thải bởi những lý do dưới đây:
3.1. Giảm ô nhiễm môi trường
Khi rác không được phân loại, tất cả lẫn vào nhau gây ô nhiễm nguồn nước, không khí và đất. Chất thải nguy hại có thể phát tán hóa chất độc, kim loại nặng ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Phân loại giúp tách riêng và xử lý đúng loại rác, hạn chế tối đa ô nhiễm.
3.2. Tăng hiệu quả tái chế và tiết kiệm tài nguyên
Hơn 60% lượng rác thải sinh hoạt có thể tái chế hoặc tái sử dụng, nhưng nếu không phân loại từ đầu, phần lớn sẽ bị bỏ đi. Nhờ phân loại, nhựa, giấy, kim loại, thủy tinh… được tái chế giúp tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên và giảm lượng rác chôn lấp.
3.3. Giảm chi phí xử lý rác
Rác lẫn lộn khiến chi phí thu gom và xử lý tăng gấp nhiều lần. Các loại rác vô cơ lẫn vào rác tái chế hoặc rác hữu cơ làm giảm chất lượng xử lý, buộc phải tiêu hủy toàn bộ. Phân loại rõ ràng giúp tối ưu chi phí cho gia đình, doanh nghiệp và cả hệ thống xử lý rác.
3.4. Giảm phát thải khí nhà kính
Khi rác hữu cơ bị chôn lấp, chúng phân hủy yếm khí tạo ra khí methane – chất gây hiệu ứng nhà kính mạnh gấp 28 lần CO₂. Phân loại và ủ compost giúp giảm lượng khí thải này.
Phân loại rác đúng cách cũng là giải pháp tối ưu để bảo vệ môi trường
3.5. Tuân thủ pháp luật
Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định phân loại rác tại nguồn là nghĩa vụ bắt buộc. Nếu không tuân thủ, cá nhân và doanh nghiệp có thể bị xử phạt theo quy định pháp luật.
4. BẢNG PHÂN LOẠI RÁC THẢI THEO QUY ĐỊNH HIỆN NAY
Dưới đây là bảng phân loại rác chuẩn theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 và hướng dẫn thu gom mới nhất.
| Loại rác | Bao gồm | Cách thu gom |
| Rác tái chế | Giấy sạch, carton, nhựa PET, nhựa HDPE, lon nhôm, vỏ lon, chai thủy tinh, hộp sữa rửa sạch, bao bì PP… | Rác tái chế cần được làm sạch, phơi khô và ép gọn trước khi bỏ vào thùng. Bao bì dính dầu mỡ phải rửa hoặc bỏ sang nhóm rác vô cơ.Để riêng trong bao/túi có ký hiệu xanh. |
| Rác hữu cơ dễ phân hủy | Thức ăn thừa, rau củ quả, bã cà phê, xác trà, lá cây, vỏ trái cây… | Rác hữu cơ nên để riêng trong thùng có nắp kín màu nâu hoặc xanh lá để tránh mùi và ruồi muỗi. Có thể tận dụng làm phân hữu cơ tại nhà. |
| Rác vô cơ không tái chế | Gốm sứ, xốp, nilon bẩn, bao bì không tái chế, tã lót, đồ nhựa dùng một lần… | Đây là nhóm rác không thể tái sử dụng. Để trong thùng màu đen hoặc màu xám, đậy kín tránh phát tán. |
| Rác thải nguy hại | Pin, ắc quy, bình gas mini, bóng đèn, thiết bị điện tử hỏng, hoá chất, sơn, dung môi… | Rác nguy hại cần dán nhãn, không để lẫn vào rác sinh hoạt. Nên gom đầy thùng rồi mang đến điểm thu gom chuyên dụng.Cho vào thùng đỏ hoặc vàng; phải chuyển cho đơn vị xử lý có giấy phép. |
5. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Q1: Tại sao rác cần phân loại ngay tại nhà?
A1: Vì khi rác lẫn vào nhau, rất khó xử lý hoặc tái chế về sau.
Q2: Có cần rửa bao bì trước khi bỏ vào thùng tái chế?
A2: Có. Nếu không rác bẩn sẽ làm hỏng cả thùng tái chế.
Q3: Rác điện tử thuộc nhóm nào?
A3: Thuộc nhóm rác thải nguy hại và cần thu gom riêng.
Q4: Nếu không phân loại rác có bị phạt không?
A4: Theo Luật Bảo vệ môi trường, việc không phân loại rác có thể bị xử phạt hành chính.
TÀI LIỆU THAM KHẢO (CÓ LINK)
- Luật Bảo vệ Môi trường 2020 – Văn bản chính thức:
https://vanban.chinhphu.vn/?docid=204054 - Nghị định 08/2022/NĐ-CP — Quy định về quản lý chất thải:
https://vanban.chinhphu.vn/?docid=205092 - Hướng dẫn quản lý chất thải sinh hoạt – Bộ TN&MT:
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/tai-nguyen-moi-truong - Chương trình giảm rác thải UNEP: https://www.unep.org
