Cách sử dụng xe nâng tay Xilin đúng kỹ thuật - Hướng dẫn vận hành chuẩn

Nội dung được ICD xem xét và cập nhật - Tuần 45/2026

Dùng xe nâng tay thấp gồm năm bước: kiểm tra xe và tải, hạ càng rồi luồn hết chiều dài càng vào pallet, gạt lẫy về vị trí nâng và bơm tay cầm tới khi pallet rời sàn, kéo xe chậm bằng tốc độ đi bộ, đến nơi bóp lẫy xả cho càng hạ từ từ rồi rút càng ra. Với xe nâng tay Xilin DF-III, khoảng 10 lần bơm là nâng hết hành trình càng, mỗi lần khoảng 11 mm.

Tóm tắt nhanh:

• Xe nâng tay thấp (xe nâng tay): Hạ càng, luồn càng vào pallet, nâng pallet bằng cách bơm tay cầm, di chuyển, sau đó hạ pallet bằng lẫy xả.
• Xe nâng tay cao/xe nâng tay điện: Nâng càng bằng cách bơm tay cầm, đạp chân hoặc nút bấm, sau đó hạ hàng xuống vị trí mong muốn.
• Lưu ý an toàn: Luôn kiểm tra xe trước khi dùng, không vượt quá tải trọng, chỉ sử dụng trên mặt sàn phẳng và nâng hạ hàng hóa từ từ.

Xe nâng tay là một công cụ quen thuộc trong các kho bãi và nhà xưởng, nhưng để vận hành an toàn và hiệu quả, bạn cần nắm vững cách sử dụng.

Mặc dù tưởng chừng đơn giản, việc làm chủ chiếc xe nâng lại yêu cầu sự tỉ mỉ và hiểu biết nhất định. Phần lớn hư hỏng tôi gặp ở xe nâng tay không do xe kém, mà do thao tác sai lặp lại mỗi ngày: nâng một càng, kéo pallet khi càng chưa luồn hết, thả lẫy xả cho càng rơi tự do.

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về điều này, theo đúng thứ tự thao tác và kèm thông số của các dòng xe Xilin mà ICD Việt Nam phân phối.

1. Cách sử dụng xe nâng tay thấp

Xe nâng tay thấp, hay còn gọi là xe kéo pallet, là loại xe cơ bản và phổ biến nhất. Hướng dẫn vận hành xe nâng tay thấp rất đơn giản nhưng yêu cầu thực hiện đúng quy trình an toàn để tránh hư hỏng hàng hóa và thiết bị.

Hiểu lẫy điều khiển trên tay cầm

Trên tay cầm có một lẫy ba vị trí, cũng là chỗ người mới hay nhầm nhất. Ở vị trí nâng, mỗi lần bạn ấn tay cầm xuống, piston bơm đẩy dầu vào xy lanh và càng nâng lên một đoạn. Ở vị trí trung gian, tay cầm chỉ dùng để kéo và lái, bơm không hoạt động, nên bạn có thể lắc tay cầm mà càng không nâng. Ở vị trí hạ, van xả mở và dầu hồi về bình chứa, càng hạ xuống.

Khi kéo pallet đi xa, nên để lẫy ở vị trí trung gian để mỗi cú lắc tay cầm không vô tình bơm thêm. Xilin mô tả dòng DB có đúng ba chế độ tay cầm này; dòng BF-III có thêm tốc độ hạ điều khiển được, nghĩa là bóp lẫy càng nhẹ thì càng hạ càng chậm.

Các bước vận hành

• Kiểm tra trước khi sử dụng:
  • Kiểm tra tổng thể xe để đảm bảo không có hư hỏng: càng không cong nứt, bánh lái và bánh tải quay trơn, không có vết dầu rỉ quanh cụm bơm.
  • Bơm thử không tải vài lần: càng phải lên đều cả hai bên, bóp lẫy thì càng hạ, không tự tụt khi để yên.
  • Đảm bảo trọng tải hàng hóa không vượt quá tải trọng cho phép của xe, ghi trên nhãn xe (ví dụ 2.500 kg với BF-III 2,5 tấn).
• Đưa xe vào pallet nhựa: Hạ càng xuống thấp nhất, đẩy xe nâng tay khít vào pallet, đảm bảo mũi càng xe nằm gọn và sát vào phần trong của pallet. Càng phải luồn hết chiều dài để bánh tải dưới mũi càng nằm dưới thanh đỡ phía xa của pallet.
• Nâng hàng: Gạt lẫy về vị trí nâng, ấn tay cầm lên xuống để kích hoạt cơ cấu nâng, đưa càng xe lên đủ cao để nhấc pallet khỏi mặt sàn. Không cần nâng hết hành trình nếu chỉ di chuyển trên sàn phẳng.

• Di chuyển hàng:
  • Sử dụng tư thế đẩy xe, giữ lưng và cột sống thẳng để tránh đau lưng.
  • Di chuyển với tốc độ chậm rãi, tương đương với tốc độ đi bộ.
  • Khi đến ngã rẽ, hãy cua xe một khoảng rộng để giữ thăng bằng.
  • Hạn chế di chuyển xe lên xuống dốc, nếu cần hãy xin trợ giúp.
• Hạ hàng xuống: Khi đến nơi, bạn chỉ cần bóp hoặc đạp vào lẫy xả để hạ càng nâng xuống một cách từ từ. Sau đó, hãy rút càng nâng ra khỏi pallet.

Một chi tiết hay bị bỏ qua là hướng của tay cầm khi rút càng: kéo thẳng tay cầm theo trục càng, không vừa kéo vừa bẻ lái, vì mũi càng còn nằm trong pallet sẽ cạ vào chân pallet và làm xô lệch hàng.

2. Cách sử dụng xe nâng tay cao và xe nâng tay điện

Xe nâng tay cao và xe nâng tay điện thường được dùng để nâng hàng lên cao hoặc lên các giá kệ. Khác biệt lớn nhất so với xe tay thấp là trọng tâm: khi hàng ở trên cao, xe dễ mất ổn định hơn nhiều, nên mọi di chuyển phải làm khi hàng đã hạ thấp.

• Bước 1: Hạ càng và luồn càng vào pallet: Thao tác cơ bản này tương tự như xe nâng tay thấp. Với xe chân hẹp, chân chịu lực luồn vào gầm pallet một mặt; với pallet hai mặt phải dùng xe chân khuỳnh bao ngoài pallet.
• Bước 2: Nâng càng lên:
  • Đối với xe nâng tay cao: Tiếp tục nâng hạ tay cầm hoặc đạp vào bàn đạp chân cho đến khi càng nâng đạt độ cao mong muốn.
  • Đối với xe nâng tay điện: Dùng nút bấm trên tay cầm để điều khiển càng nâng lên hoặc xuống.
• Bước 3: Di chuyển và hạ hàng: Cẩn thận di chuyển xe đến vị trí cần đặt hàng. Dùng lẫy xả hoặc nút bấm để hạ càng nâng xuống một cách từ từ.

Thứ tự đúng với xe nâng tay cao là: di chuyển khi hàng ở thấp, dừng xe ngay trước kệ, nâng lên, đẩy nhẹ cho pallet vào kệ, hạ hàng xuống thanh kệ rồi rút càng và hạ càng về thấp nhất trước khi đi tiếp. Nếu xe có phanh chân, khóa phanh trước khi nâng. Khung trụ của xe tay cao luôn cao hơn chiều cao nâng; ví dụ xe nâng 1,6 m SDJ1000 có khung cao 2.165 mm, nên hãy nhìn cửa và đường ống trên đường đi.

Với xe nâng tay điện như xe nâng điện tay thấp CBD15W-E (1.500 kg), nguyên tắc giữ nguyên, chỉ khác là motor thay sức người. Hãy kiểm tra mức pin, nút dừng khẩn cấp và còi trước ca, sạc theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, và không để người chưa được hướng dẫn tự bấm chạy xe.

3. Một số lưu ý quan trọng khi sử dụng xe nâng

Với kinh nghiệm làm việc trong ngành logistics, tôi nhận thấy nhiều người thường mắc phải những sai lầm cơ bản khi sử dụng xe nâng. Điều này không chỉ gây nguy hiểm mà còn làm giảm hiệu quả công việc. Dưới đây là những điều bạn nhất định phải ghi nhớ để đảm bảo an toàn cho chính mình và hàng hóa:

• Không để tay chân dưới càng xe: Tuyệt đối không được để tay hoặc chân ở dưới càng xe khi nâng hoặc hạ tải để tránh bị thương.
• Giữ tải ổn định: Đảm bảo hàng hóa được xếp đều và cân bằng trên pallet.
• Tránh va chạm: Giữ tầm nhìn rõ ràng và không xếp hàng cao quá đầu để tránh va chạm.
• Sử dụng đúng mục đích: Không sử dụng một càng để nâng hàng hóa, chỉ sử dụng một xe nâng tay cho một người.
• Điều chỉnh tư thế: Giữ đầu và thân thẳng khi làm việc để tránh căng cơ.

Việc nắm vững những hướng dẫn sử dụng xe nâng tay an toàn này sẽ giúp bạn làm việc hiệu quả và an toàn hơn. Hai lỗi tôi gặp nhiều nhất là nâng pallet bằng một càng và chở người đứng trên càng; cả hai đều làm cong càng và có thể gây tai nạn.

Nâng pallet cao bao nhiêu và đi nhanh bao nhiêu khi di chuyển?

Chỉ nâng vừa đủ để pallet và chân pallet rời hẳn mặt sàn, đủ qua mép nối sàn hay gờ thềm cửa trên đường đi. Hành trình nâng của xe nâng tay thấp vốn ngắn, khoảng 185-205 mm tùy dòng Xilin, nên không có lý do để nâng hết cỡ khi chỉ kéo trên sàn phẳng; nâng càng cao thì trọng tâm hàng càng cao và pallet càng dễ chao khi cua.

Về tốc độ, hãy đi bằng tốc độ đi bộ bình thường và chậm hơn khi tải nặng. Xe nâng tay thủy lực dừng chủ yếu bằng sức người giữ tay cầm, nên quán tính của pallet một hai tấn là thứ bạn phải tính trước: giảm tốc từ xa trước ngã rẽ, cửa và chỗ đông người, không chạy theo xe đang trôi.

Cất giữ và bảo dưỡng xe sau ca làm việc

Cuối ca, hạ càng xuống thấp nhất để ty nâng thụt hết vào xy lanh, tránh bụi bám lên phần ty mạ và hạn chế người khác vấp phải càng. Đỗ xe ở chỗ khô, phẳng, không chắn lối thoát hiểm. Định kỳ kiểm tra mức dầu và vết rỉ quanh cụm bơm, lau sạch bánh xe khỏi dây đai, màng PE quấn vào trục bánh, vì đây là nguyên nhân thường gặp làm xe kéo nặng.

Khi xe có dấu hiệu bơm không lên, càng tự tụt hoặc chảy dầu, hãy dừng dùng và gọi kỹ thuật, không cố bơm tiếp với tải nặng. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào khác, đừng ngần ngại chia sẻ nhé.

Câu hỏi thường gặp

1. Xe nâng tay nên kéo hay đẩy?

Ưu tiên tư thế đẩy, giữ lưng và cột sống thẳng, nhất là khi đưa pallet vào chỗ hẹp hoặc vào kệ. Trên quãng đường dài và sàn phẳng, có thể đi trước kéo tay cầm theo hướng di chuyển để nhìn rõ đường; không đi lùi kéo xe về phía người khác hoặc vật cản mà không nhìn.

2. Vì sao bơm tay cầm mà càng không lên?

Trước hết kiểm tra lẫy có đang ở vị trí nâng không; ở vị trí trung gian, bơm không hoạt động. Nếu lẫy đúng mà càng vẫn không lên, có thể thiếu dầu, lọt khí hoặc van xả bị kẹt mở; khi đó nên dừng dùng và kiểm tra cụm bơm.

3. Có được dùng xe nâng tay trên dốc không?

Hạn chế tối đa. Xe nâng tay thủy lực dừng bằng sức người, nên trên dốc pallet nặng rất dễ trôi. Nếu bắt buộc phải qua dốc ngắn, cần thêm người hỗ trợ và đi thật chậm.

4. Người vận hành xe nâng tay có cần chứng chỉ không?

Xe nâng tay đẩy bằng sức người không thuộc danh mục máy có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động theo Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH, nên không yêu cầu kiểm định như xe nâng hàng. Người lao động vẫn cần được huấn luyện an toàn theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và được hướng dẫn thao tác trước khi dùng.

5. Bơm bao nhiêu lần thì càng lên hết?

Theo Xilin, xe nâng tay DF-III cần khoảng 10 lần bơm để nâng hết hành trình, mỗi lần khoảng 11 mm; dòng DB cần khoảng 12 lần. Thực tế chỉ cần vài lần bơm để pallet rời mặt sàn.

Liên hệ tư vấn xe nâng phù hợp

Nguồn tham khảo

• Thông số và chế độ tay cầm các dòng DB, DF-III, BF-III: Ningbo Ruyi (Xilin), Hand Pallet Truck.
• Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH ngày 30/12/2019, danh mục máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động: Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.
• Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 ngày 25/6/2015, Quốc hội.
• ISO 3691-5:2014 Industrial trucks, Safety requirements and verification, Part 5: Pedestrian-propelled trucks: ISO.