Mục lục
Nội dung được ICD xem xét và cập nhật - Tuần 46/2026
Cách chắc chắn nhất để biết chai là nhựa gì là nhìn mã nhựa ở đáy chai: số 1 là PET, số 2 là HDPE, số 4 là LDPE, số 5 là PP. Khi không có mã, ba dấu hiệu giúp phân biệt chai PE với PET và PP: độ trong suốt, cảm giác sáp khi chạm và thử nổi trên nước. Bài này dẫn từng cách, kèm mức chịu nhiệt của từng loại để tránh đựng nước nóng nhầm chai.
1. Vì sao cần phân biệt
Mỗi loại nhựa có mức chịu nhiệt và đường tái chế khác nhau. Chai PET đựng nước nóng sẽ mềm và méo, còn chai PE lẫn vào mẻ PET khi tái chế sẽ làm hỏng cả mẻ vì hai loại nhựa không hòa lẫn nhau. Phân loại đúng cũng giúp bạn biết chai nào dùng lại được và chai nào chỉ dùng một lần.
2. Cách 1: đọc mã nhựa
Mã nhựa là ký hiệu hình tam giác mũi tên có số bên trong, thường in nổi ở đáy chai theo hệ mã số 1 đến 7 (Wikipedia, Resin identification code). Hệ mã này chỉ ghi loại nhựa, không phải dấu cho biết chai dùng được cho thực phẩm hay không.
| Mã | Nhựa | Chai thường gặp | Điểm nóng chảy hoặc hóa mềm |
|---|---|---|---|
| 1 | PET | Chai nước suối, nước ngọt, dầu ăn | Tm khoảng 253 °C, Tg khoảng 75 °C |
| 2 | HDPE | Chai sữa, dầu gội, nước tẩy rửa, can | Tm khoảng 128 °C |
| 3 | PVC | Chai công nghiệp, ống, vật liệu xây dựng | Vô định hình, Tg khoảng 80 °C |
| 4 | LDPE | Chai bóp mềm, túi, màng | Tm khoảng 110 °C |
| 5 | PP | Hũ, hộp thực phẩm, chai tiệt trùng nhiệt | Tm khoảng 163 °C |
Điểm nhiệt lấy từ bảng Tg và Tm theo DSC của Kunststoff-Profi. Hai lưu ý: PET có điểm nóng chảy cao nhưng chuyển thủy tinh chỉ khoảng 75 °C, nên chai mềm khi rót nước sôi; PVC không có điểm nóng chảy rõ vì là nhựa vô định hình.
3. Cách 2: nhận biết bằng mắt và tay
Chai HDPE thường trắng đục hoặc có màu, thành hơi dày, bề mặt hơi trơn như sáp, bóp mạnh rồi thả thường để lại nếp. Chai LDPE mềm hơn, bóp lại được và trở về hình cũ. Chai PET trong suốt như thủy tinh, cứng, giòn khi gập. Chai PP đục hoặc màu, cứng nhưng đàn hồi tốt, khó tạo nếp trắng.
4. Cách 3: thử nổi trên nước và thử đốt
Khối lượng riêng của PE và PP đều dưới 1 g/cm³ nên cả hai nổi trên nước, còn PET và PVC đặc hơn nước nên chìm. Thử nổi vì thế tách được PE và PP khỏi PET và PVC, nhưng không tách được PE với PP.
Thử đốt chỉ dùng để nhận biết sơ bộ, hãy làm ngoài trời thông thoáng với mẫu nhỏ. Theo bảng của Boedeker, PE cháy với ngọn lửa xanh đầu vàng, có mùi sáp paraffin và nhỏ giọt. Phụ gia như chất chống cháy có thể che đặc điểm cháy của nhựa nền, nên kết quả phải đối chiếu với mã nhựa chứ không dùng một mình.
5. PE, PET và PP: chọn chai nào cho việc gì
| Tiêu chí | Chai PE (HDPE, LDPE) | Chai PET | Chai PP |
|---|---|---|---|
| Độ trong | Đục hoặc trắng sữa | Rất trong | Đục hoặc màu |
| Chịu nhiệt | Mềm sớm: HDT khoảng 38 - 69 °C dưới tải | Chuyển thủy tinh khoảng 75 °C | Chịu nhiệt tốt hơn PE: Tm khoảng 163 °C |
| Đựng nước nóng, hâm lò vi sóng | Không | Không | Được nếu có nhãn lò vi sóng |
| Hợp với | Sữa, dầu gội, chất tẩy, hàng cần lắc mạnh hoặc va đập | Đồ uống có ga, nước suối | Đồ ăn hâm nóng, chai tiệt trùng nhiệt |
| Tỷ lệ tái chế chai Hoa Kỳ 2018 | 29,3% với chai HDPE màu tự nhiên | 29,1% với chai PET | chưa có số liệu tách riêng |
Số liệu HDT lấy từ datasheet LDPE của Piedmont Plastics (38 °C) và HDPE của GEHR (69 °C). Tỷ lệ tái chế là số liệu của Cục Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ cho chai, không phản ánh Việt Nam.
Với đồ chứa thực phẩm, nhựa nguyên sinh đạt chuẩn thực phẩm là điều kiện chung cho cả ba loại, theo các quy định như 21 CFR 177.1520. Mã nhựa không thay được giấy xác nhận này.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết chai nhựa là PE?
Xem mã nhựa ở đáy chai: số 2 là HDPE, số 4 là LDPE. Chai PE thường đục, mềm hơn PET, nổi trên nước, và khi đốt thử cháy lửa xanh đầu vàng, mùi sáp.
Chai nhựa nào đựng được nước nóng?
PP có nhãn lò vi sóng là lựa chọn quen thuộc; PE và PET đều mềm ở nhiệt độ thấp hơn nên không nên rót nước sôi vào chai PE hay PET.
Chai nhựa PET có đựng nước nóng được không?
Không nên. PET chuyển thủy tinh ở khoảng 75 °C nên chai mềm và méo khi gặp nước sôi.
Chai nhựa màu trắng sữa thường là loại nào?
Thường là HDPE (mã 2), như chai sữa và chai dầu gội. Muốn chắc chắn phải xem mã nhựa ở đáy chai.
Chai nhựa PE có tái chế được không?
Có. Chai HDPE màu tự nhiên là một trong những nhóm nhựa được tái chế nhiều nhất: 29,3% tại Hoa Kỳ năm 2018 theo EPA.
Chai nhựa LDPE khác HDPE ở điểm nào?
LDPE mềm dẻo, thường là chai bóp, túi, màng; HDPE cứng hơn, bền hơn, dùng cho chai sữa, can, thùng.
Liên hệ tư vấn ICD Việt Nam
Công ty TNHH Sản xuất Công nghiệp ICD Việt Nam
Miền Bắc: Tầng 3, Tòa nhà Thăng Long A1, Thôn Bầu, Xã Thiên Lộc, Hà Nội, 0983 797 186 / 090 345 9186 / 090 5859 186
Miền Nam: 551/212 Lê Văn Khương, Tân Thới Hiệp, Quận 12, TP.HCM, 098 6784 186
Email: sales@icdvietnam.com.vn
Zalo: Chat Zalo ngay
Nguồn tham khảo
- Wikipedia, Resin identification code (mã nhựa 1 đến 7 theo ASTM D7611) - en.wikipedia.org
- Kunststoff-Profi, Glass Transition & Melting Temperature of Plastics (bảng Tg và Tm theo DSC) - kunststoff-profi.de
- Boedeker Plastics, Plastic Identification (thử đốt) - boedeker.com
- Piedmont Plastics, LDPE (dùng liên tục tối đa 80 °C, Vicat 85 °C, HDT 38 °C ở 0,46 MPa) - piedmontplastics.com
- GEHR, Technical Data Sheet PE-HD (nóng chảy 130 °C, Vicat 125 °C, HDT 69 °C, dùng liên tục tối đa 90 °C theo UL 746B) - en.gehr.de
- US EPA, Plastics: Material-Specific Data (chai HDPE tự nhiên 29,3%, chai PET 29,1% năm 2018) - epa.gov
- 21 CFR 177.1520, Olefin polymers (Cornell LII) - law.cornell.edu
