Mục lục
Nội dung được ICD xem xét và cập nhật - Tuần 46/2026
Câu trả lời ngắn: PPSU chịu nhiệt hơn PA rõ rệt. PPSU có nhiệt độ hóa thủy tinh 220 °C và biến dạng nhiệt 207 °C dưới tải 1,82 MPa (Solvay), hấp hơi hơn 1000 chu kỳ ở 132 °C vẫn không nứt. PA6 nóng chảy ở 220 °C nhưng biến dạng nhiệt dưới cùng mức tải chỉ khoảng 60 °C (BASF). Loại PA trong suốt dùng làm bình sữa là PA vô định hình đặc biệt, mềm ở 145 °C, không phải nylon thông thường.
PA và PPSU hay bị đặt cạnh nhau ở bình sữa và đồ y tế. Trong thực tế hai nhóm này khác nhau về cấu trúc: PA6, PA66 là nhựa bán kết tinh, đục màu sữa; PPSU là nhựa vô định hình màu hổ phách nhạt, trong suốt. Bài này lấy số từ datasheet nhà sản xuất (Solvay, BASF, EMS-Grivory, Arkema qua bảng so sánh), tách rõ ‘PA thông thường’ khỏi ‘PA trong suốt’ vì đa số tranh luận trên mạng lẫn hai loại này.
PPSU là gì và khác PA ở đâu
PPSU (polyphenylsulfone) thuộc họ sulfone cùng PSU và PESU, và là loại dai nhất trong ba loại này. Theo Octud, PPSU thuộc nhóm nhựa siêu kỹ thuật, còn PA thuộc nhóm nhựa kỹ thuật bên dưới. Radel R-5000 có độ dai va đập có khía 690 J/m (Solvay), tỷ trọng 1,29 và hút nước cân bằng chỉ 1,1% (IDES), trong khi PA6 hút 2,6 đến 3,4% (BASF Ultramid B3K).
PA6 và PA66 thông thường là nhựa bán kết tinh: PA6 nóng chảy ở 220 °C, PA66 ở 260 °C, nhưng khi chịu tải 1,8 MPa thì HDT chỉ 60 °C với PA6 và 75 °C với PA66 (loại không gia cường). Với các hạt gia cường sợi thủy tinh, HDT có thể lên tới 250 °C ở PA66 GF30. Vì vậy câu ‘PA chịu nhiệt 110 đến 120 °C’ chỉ đúng ở nghĩa nhiệt độ làm việc liên tục trong bài toán nhẹ tải, không phải chỉ số biến dạng nhiệt.
| Tiêu chí | PA6, PA66 (không gia cường) | PPSU (Radel R-5000) |
|---|---|---|
| Cấu trúc | Bán kết tinh, đục | Vô định hình, trong, màu hổ phách nhạt |
| Nóng chảy hoặc Tg | 220 °C (PA6), 260 °C (PA66) | Tg 220 °C |
| HDT 1,8 MPa | 60 °C (PA6), 75 °C (PA66) | 207 °C |
| Hút nước cân bằng | 2,6 đến 3,4% (PA6) | 1,1% |
| Tỷ trọng | 1,13 g/cm³ | 1,29 g/cm³ |
| Hấp hơi nước | PA66 đạt 134 °C, 50 chu kỳ; PA6 không đạt (BASF) | Hơn 1000 chu kỳ ở 132 °C (Solvay) |
PA trong suốt: vì sao đừng so PPSU với nylon thường
Bình sữa PA không làm từ PA6 hay PA66. Octud mô tả loại PA dùng cho bình là polyamide trong suốt vô định hình, thiết kế để gần như không tạo tinh thể làm tán xạ ánh sáng, ví dụ Rilsan Clear của Arkema. Bảng Octud đặt hai datasheet cạnh nhau theo cùng phương pháp ISO: PPSU Ultrason P 3010 có Tg 220 °C, HDT 197 °C, module kéo 2250 MPa và độ dai có khía 70 kJ/m²; PA trong suốt Rilsan Clear G850 có Tg 145 °C, HDT 120 °C, module 1680 MPa và độ dai có khía 8,5 kJ/m².
Nghĩa là PA trong suốt vẫn vượt được 100 °C của nước sôi, nhưng biên an toàn chỉ 45 °C so với 120 °C của PPSU. EMS-Grivory, hãng sản xuất Grilamid TR, ghi dòng PA trong suốt chịu hơi 121 °C ở mức hạn chế, còn hơi 134 °C là không chịu được: vật liệu nhanh đục, giòn hoặc méo. Chính EMS cũng nói PA trong suốt thông thường không phù hợp hấp lặp lại, và phải phát triển riêng Grilamid TR HT 200 (Tg 200 °C, 500 chu kỳ hấp 134 °C) để lấp khoảng trống này.
Phần còn lại trong bảng so sánh thông thường ‘PA đẹp hơn vì trong suốt như thủy tinh’ không đứng vững: PPSU cũng trong, chỉ có sắc hổ phách nhạt (BASF mô tả Ultrason P 3010 là trong suốt, hơi vàng mật ong).
Độ bền va đập và sử dụng lặp lại
Với bình sữa và đồ y tế, điều quyết định là chịu nóng lặp lại, không nứt do ứng suất, và không bể khi rơi. Bảng Octud cho PPSU 70 kJ/m² ở 23 °C và 50 kJ/m² ở -30 °C, PA trong suốt 8,5 và khoảng 8,6 đến 11,4 kJ/m² trong cùng điều kiện, tức PPSU dai hơn nhiều lần khi có vết xước. Thử rơi không khía thì cả hai đều không vỡ. BASF ghi Ultrason P 3010 dùng được cho bình sữa, tiếp xúc thực phẩm, chịu hơi 134 °C, máy rửa chén và lò vi sóng.
Về UV, tôi không tìm được dữ liệu độc lập của PPSU với đèn UV-C khử khuẩn, nên không khẳng định PPSU ‘thoải mái dùng UV’. Với PA, tia 254 nm làm đứt liên kết amide (xem bài tiệt trùng UV, hơi nước của PA), điều này không áp dụng nguyên văn cho PPSU, nhưng cần thử nếu quy trình có UV-C.
Vì sao pallet và thùng nhựa không dùng PA hay PPSU
Khách của ICD Việt Nam hay hỏi vì sao nhựa tốt như vậy mà không thấy dùng làm pallet hay thùng nhựa công nghiệp. Câu trả lời có ba lý do kỹ thuật, đều tính được từ datasheet.
Thứ nhất, khối lượng. HDPE có tỷ trọng khoảng 0,958 g/cm³ (Borealis BB2588), PPSU 1,29: cùng một khuôn pallet, vật liệu PPSU nặng hơn khoảng 35%, đẩy tổng khối lượng pallet từ mức 15 đến 20 kg lên khoảng 20 đến 27 kg (phép tính của tôi từ hai tỷ trọng). Thứ hai, nhiệt độ: PPSU mềm ở 220 °C, trong kho bãi và trên xe tải thì dải này quá rộng so với nhu cầu. Thứ ba, giá: hạt PPSU nằm ở nhóm nhựa siêu kỹ thuật, tài liệu Octud và Solvay không công bố giá, nhưng việc dùng hạt này để đúc chi tiết 15 đến 20 kg không có cơ sở kinh tế khi HDPE và PP đã đủ chịu tải.
Công việc của pallet và thùng là chịu tải, va đập từ càng xe nâng và rơi từ độ cao, nên ICD Việt Nam tập trung vào HDPE nguyên sinh cho pallet và thùng rác, nhựa PP cho sóng và thùng nhựa xếp chồng.
Chọn loại nào theo nhu cầu
Bình sữa, đồ dùng hấp lặp lại hằng ngày hoặc dụng cụ y tế tiệt trùng ở 121 đến 134 °C: PPSU, vì có dữ liệu hơn 1000 chu kỳ. Bình dùng luộc nước sôi, ưu tiên nhẹ: PA trong suốt là lựa chọn có cơ sở, nhưng cần kiểm tra datasheet từng hãng. Chi tiết kỹ thuật chịu mòn, bánh răng, bánh xe: PA6 hoặc PA66, thường có gia cường. Lưu kho và vận chuyển hàng hóa: HDPE, PP.
Câu hỏi thường gặp
Nhựa PA hay PPSU chịu nhiệt tốt hơn?
PPSU: Tg 220 °C, HDT 207 °C ở 1,82 MPa. PA6, PA66 thông thường chỉ có HDT 60 đến 75 °C ở cùng mức tải; PA trong suốt Rilsan Clear G850 có Tg 145 °C.
PPSU có an toàn cho sản phẩm tiếp xúc thực phẩm không?
BASF ghi Ultrason P 3010 (PPSU) được phép tiếp xúc thực phẩm và dùng làm bình sữa, chịu hơi 134 °C, máy rửa chén và lò vi sóng.
Bình sữa PA làm từ PA6 hay PA66?
Không. Đó là polyamide trong suốt vô định hình đặc biệt (như Rilsan Clear hoặc Grilamid TR), khác nylon đục thông thường.
PA trong suốt có hấp 134 °C được không?
Dòng thường thì không: EMS ghi Grilamid TR chịu hơi 121 °C hạn chế và không chịu hơi 134 °C. Riêng Grilamid TR HT 200 đạt 500 chu kỳ ở 134 °C.
Khi nào nên chọn PA thay vì PPSU?
Khi cần nhẹ, trong và chỉ luộc nước sôi, hoặc chi tiết chịu mòn, bánh răng, bánh xe dùng PA6 hoặc PA66 gia cường.
Vì sao pallet nhựa không làm bằng PPSU?
PPSU nặng hơn HDPE khoảng 35% cùng thể tích và quá thừa nhiệt cho kho bãi; HDPE và PP đủ chịu tải với chi phí hợp lý.
Liên hệ ICD Việt Nam
Công ty TNHH Sản xuất Công nghiệp ICD Việt Nam
Miền Bắc: Tầng 3, Tòa nhà Thăng Long A1, Thôn Bầu, Xã Thiên Lộc, Hà Nội, 0983 797 186 / 090 345 9186 / 090 5859 186
Miền Nam: 551/212 Lê Văn Khương, Tân Thới Hiệp, Quận 12, TP.HCM, 098 6784 186
Email: sales@icdvietnam.com.vn
Zalo: Chat Zalo ngay
Nguồn tham khảo
- Solvay, Radel PPSU, Veradel PESU, Acudel PPSU Design Guide (Tg 220 °C, HDT 207 °C ở 1,82 MPa, Izod có khía 690 J/m, hấp hơi hơn 1000 chu kỳ ở 132 °C) - solvay.com
- IDES, Radel R-5000 technical data sheet (tỷ trọng 1,29; hút nước cân bằng 1,1%; co ngót 0,70%) - catalog.ides.com
- Octud, PPSU vs PA baby bottles (bảng so sánh datasheet BASF Ultrason P 3010 và Arkema Rilsan Clear G850 Rnew, cùng phương pháp thử ISO) - octud.com
- EMS-Grivory, Grilamid TR (PA trong suốt vô định hình: hơi 121 °C hạn chế, hơi 134 °C không chịu được; gamma và EO tốt) - relayte.co.za (bản PDF EMS)
- EMS-Grivory, Reusable instead of disposable (Grilamid TR HT 200: Tg 200 °C, 500 chu kỳ hấp 134 °C; PA trong suốt thông thường không dùng được cho hấp lặp lại) - ems-group.com
- BASF, Thyseed baby bottles now made of Ultrason (PPSU Ultrason P 3010: tiếp xúc thực phẩm, chịu hơi 134 °C, lò vi sóng, máy rửa chén) - basf.com
- BASF, Ultramid B3K (PA6) Product Information, 09/2026: tỷ trọng 1130 kg/m3, nóng chảy 220 °C, hút ẩm bão hòa 9 đến 10%, cân bằng 23 °C/50% RH 2,6 đến 3,4%, HDT A 60 °C, sấy 80 °C 4 giờ - download.basf.com
- Borealis, Borstar BB2588 HDPE Product Data Sheet, 05/08/2024 (tỷ trọng 958 kg/m3, nóng chảy 132 °C, Vicat 127 °C) - borealisgroup.com
