Hướng dẫn sử dụng túi khí chèn hàng

Nội dung được ICD xem xét và cập nhật - Tuần 43/2026

Cách sử dụng Túi khí chèn hàng gồm năm bước: lót tấm bảo vệ ở cạnh sắc, đặt túi vào giữa khe, nối súng bơm có đồng hồ, bơm đến áp suất nhà sản xuất khuyến nghị (khoảng 0,2 bar với túi giấy cấp 1), rồi khoá van và kiểm tra lại trước khi đóng cửa container. Kích thước túi phải hợp với khe: ví dụ túi giấy 80 x 120 cm dùng cho khe tối đa 40 cm theo bảng thông số của ICD Việt Nam.

Tôi là Lê Văn Thăng, làm vật tư đóng gói ở ICD Việt Nam từ năm 2011. Phần lớn sự cố túi khí tôi được gọi đến xem không nằm ở chất lượng túi mà ở thao tác: chọn túi không hợp khe, quên lót cạnh pallet, bơm theo cảm giác. Bài này hướng dẫn từng bước cho túi giấy Kraft, túi vải PP dệt và riêng túi khí chèn thùng carton, kèm các quy tắc trong bộ quy tắc đóng hàng CTU Code mà nhiều người bỏ qua.

Cần chuẩn bị gì trước khi dùng túi khí chèn hàng?

Trước khi chèn, cần biết mình đang dùng loại túi nào, có thiết bị bơm phù hợp với van của túi, đo được khe trống và chuẩn bị sẵn tấm lót. Dùng sai thiết bị bơm là nguyên nhân hay gặp của rò khí hoặc bơm thiếu áp suất, nhất là khi kho có cả túi van nhỏ lẫn túi van bơm nhanh.

Loại túi khí và thiết bị bơm tương ứng

Cấp độ ghi trong bảng lấy theo catalogue của ICD Việt Nam. Túi giấy và túi PP không mặc định là “nhẹ” hay “nặng”; cấp độ chịu lực do kết cấu từng mã quyết định, nên khi nhận túi hãy xem nhãn cấp độ và áp suất làm việc in trên túi hoặc trên phiếu thông số trước khi bơm.

Khe trống bao nhiêu thì vừa túi? (Max Void)

Khe trống tối đa (Max Void) của mỗi túi do nhà sản xuất quy định theo kích thước túi, và CTU Code yêu cầu làm đúng hướng dẫn đó về áp suất bơm và khe tối đa. Lý do là khi bơm, túi phồng lên và co lại theo chiều ngang, nên khe không được rộng hơn mức túi đã phồng còn ép phẳng được. Bảng dưới trích một số cỡ túi giấy Kraft trên trang sản phẩm của ICD Việt Nam.

Khe rộng hơn mức tối đa của cỡ túi lớn nhất thì không nên cố dùng một túi. Hãy thu hẹp khe bằng vật liệu đệm cứng như pallet rỗng, tấm vách carton dày hoặc tấm giấy tổ ong rồi mới đặt túi. Nếu không, túi phồng gần như tròn, phần mặt phẳng áp vào hàng còn rất ít, lực giữ giảm mạnh và túi dễ bị cạnh pallet cứa. Hướng dẫn xếp hàng của hãng đường sắt Union Pacific cũng làm vậy: túi tiêu chuẩn cho khe 10 đến 30 cm, khe 30 đến 60 cm dùng túi loại vuông và lót thêm tấm giấy tổ ong hai bên.

Ngược lại, khe quá hẹp so với cỡ túi thì túi không phồng đủ để tạo lực ép, bơm tới áp suất mà túi vẫn dẹt, không có độ đệm. Khe chỉ vài centimet thường xử lý bằng cách xếp lại hàng cho khít hoặc dùng tấm chèn mỏng, không cần túi khí.

Chuẩn bị môi trường và tấm lót

Túi giấy Kraft nên được giữ ở chỗ khô ráo trước khi dùng, vì giấy hút ẩm sẽ yếu đi về cơ học. Tấm lót nên cắt sẵn bằng bìa carton cứng, tấm giấy tổ ong hoặc ván ép mỏng, đủ lớn để che cạnh sắc và dàn lực ép đều lên mặt kiện. CTU Code cũng dặn rằng bề mặt hàng gồ ghề phải được làm phẳng bằng tấm lót trước khi đặt túi.

Quy trình 5 bước dùng túi khí chèn container (Kraft và PP dệt)

Quy trình dưới đây áp dụng cho túi khí chịu lực dùng để cố định hàng trong container, xe tải hoặc toa tàu. Làm đúng thứ tự: lót, đặt, nối súng, bơm, khoá van và kiểm tra. Nếu dùng nhiều túi trong cùng một container, hãy xếp xong toàn bộ hàng rồi mới bơm, để không phải xả túi ra chỉnh lại.

Bước 1: Đặt tấm lót và bảo vệ cạnh sắc

Lót tấm bảo vệ là bước bắt buộc, vì túi bị rách là nguyên nhân phổ biến nhất khiến việc chèn hàng thất bại. Đặt tấm bìa carton dày, tấm giấy tổ ong hoặc ván ép mỏng vào mọi chỗ túi sẽ chạm cạnh sắc, góc nhọn của pallet gỗ, thùng kim loại, đầu đinh hay chi tiết lồi lõm của máy móc.

Tấm lót chống được hai kiểu hỏng khác nhau. Kiểu thứ nhất là thủng do va mạnh vào một góc nhọn. Kiểu thứ hai là mài mòn do rung lắc liên tục suốt chuyến khiến một cạnh cứa dần vào vỏ túi; kiểu này khó thấy hơn vì túi có thể vẫn căng lúc đóng cửa và chỉ xẹp sau vài ngày trên biển. Lớp lót cứng chia lực ra một diện rộng nên giảm được cả hai.

Bước 2: Đặt túi khí vào khe trống

Đặt túi vào chính giữa khe cần lấp, thẳng, không xoắn, không gấp mép, van quay ra phía người thao tác để dễ nối súng bơm. Túi phải nằm hoàn toàn giữa hai mặt hàng; mép túi chìa ra ngoài khối hàng sẽ phồng không đều và dễ bị cứa.

Chiều cao túi nên gần bằng chiều cao khối hàng cần giữ nhưng không vượt lên trên mép hàng, để túi giữ được cả phần trên của kiện. Túi đặt quá thấp chỉ giữ chân kiện, khi container lắc ngang mạnh phần trên vẫn có thể nghiêng đổ. Theo kinh nghiệm của tôi, mặt túi sau khi bơm nên áp vào ít nhất khoảng một nửa mặt kiện hàng; diện tích áp càng nhỏ thì lực giữ càng thấp dù áp suất vẫn đúng.

Bước 3: Nối súng bơm và kiểm soát áp suất

Dùng súng bơm khí nén chuyên dụng có đồng hồ áp suất là điều kiện để bơm đúng mức. Áp suất bơm làm theo khuyến nghị của nhà sản xuất cho từng cấp túi; với túi giấy Kraft cấp 1 trong catalogue của ICD Việt Nam, áp suất làm việc là 0,2 bar (2,9 PSI), còn túi cấp cao hơn có mức riêng in trên phiếu thông số.

Nối súng vào van đúng loại: súng cho van bơm nhanh không dùng cho van nhỏ và ngược lại, vì đầu súng không khớp dễ chọc hỏng màng van. Bơm đều cho đến khi túi căng, áp phẳng vào hai mặt hàng và đồng hồ chạm mức khuyến nghị thì dừng. Khi có hai túi chèn hai bên một dãy hàng, bơm xen kẽ từng túi một ít để dãy hàng không bị đẩy lệch về một bên.

Đừng bơm cho túi cứng như đá. Túi bơm đúng vẫn còn độ đàn hồi: khi khối hàng xô vào, túi lún lại một chút rồi đẩy ngược ra, nhờ đó giảm bớt xung lực truyền vào hàng. Túi quá cứng truyền gần như nguyên va chạm sang kiện hàng, và còn có thể nổ khi container phơi nắng làm khí trong túi giãn nở.

Bước 4: Khoá van và kiểm tra

Sau khi đạt áp suất, rút súng bơm ra và lắng nghe ở van. Van đạt yêu cầu tự đóng ngay, chỉ có tiếng xì rất ngắn lúc rút súng; nếu tiếng xì kéo dài thì van chưa đóng kín hoặc màng van đã bị hỏng, cần bơm lại hoặc thay túi trước khi đóng hàng tiếp.

Tiếp theo vặn chặt nắp van. Van là lớp giữ khí chính, nắp là lớp bảo vệ thứ hai, giúp lõi van không bị va chạm làm hé ra trong suốt hành trình. Theo kinh nghiệm của tôi, nên đi một vòng ấn tay kiểm tra lại tất cả các túi sau khi bơm xong một lúc, trước khi đóng cửa container; túi nào mềm đi rõ rệt là túi đang rò, thay ngay khi còn ở kho dễ hơn nhiều so với lúc hàng đã ra cảng.

Bước 5: Xả khí và xử lý túi sau vận chuyển

Trước khi dỡ hàng phải xả khí để giải phóng lực ép, nếu không kiện hàng có thể bật ra khi vừa rút được kiện đầu. Với van bơm nhanh, mở nắp van hoặc dùng đầu hút ngược của súng bơm để rút khí; nếu không có súng, mở nắp và trải túi trên mặt phẳng cho khí tự thoát.

Túi vải PP dệt dùng lại được nhiều lần nếu qua kiểm tra. Hãy soi toàn bộ mặt túi dưới ánh sáng mạnh để tìm vết rách nhỏ, lỗ thủng hay chỗ mài mòn, rồi bơm thử và để qua một ngày xem túi còn giữ khí không. Túi giấy Kraft thường chỉ dùng một lần cho chuyến đường dài, sau chuyến nên loại bỏ.

Cách dùng túi khí chèn thùng carton (tải nhỏ)

Túi khí chèn thùng carton dùng để chống sốc bên trong hộp, không dùng để cố định khối hàng trong container, nên cách dùng khác hẳn. Loại này có dạng gối hoặc dạng chuỗi màng PE, LLDPE, hay dùng cho hàng thương mại điện tử, mỹ phẩm, chai thuỷ tinh, đồ gốm.

Mục đích và nguyên tắc lấp đầy

Mục đích là giữ sản phẩm dễ vỡ không rung lắc và không va vào thành hộp. Túi được bơm tại chỗ bằng máy bơm điện nhỏ chạy ở áp suất thấp, an toàn hơn nhiều so với khí nén công nghiệp. Túi chỉ cần căng vừa phải để làm lớp đệm mềm; bơm quá căng thì mất tác dụng đệm và có thể đè vỡ chính món hàng nhạy cảm.

Cách lắp đặt: đệm quanh sản phẩm

Dùng đệm khí dạng chuỗi hoặc màng bong bóng lớn bọc quanh sản phẩm để bảo vệ mọi phía. Theo kinh nghiệm của tôi, luôn tạo một lớp đệm khí dày khoảng 3 đến 5 cm ở đáy hộp trước khi đặt sản phẩm vào, vì đáy hộp là chỗ chịu va đập mạnh nhất khi bưu kiện bị ném hoặc rơi.

Sau đó dùng túi khí dạng gối lấp phần khe còn lại ở phía trên và hai bên. Lắc nhẹ hộp: sản phẩm không còn xê dịch là đạt. Mục tiêu là để mọi mặt của sản phẩm đều có đệm, xung lực được dàn đều thay vì dồn vào một góc.

Những lỗi hay gặp khi dùng túi khí chèn hàng

Hai lỗi tôi gặp nhiều nhất là bơm thiếu áp suất với túi container và tái sử dụng túi PP mà không kiểm tra. Cả hai đều không làm túi hỏng ngay lúc đóng hàng, nên người đóng hàng thường không biết mình đã sai cho tới khi nhận phản hồi từ cảng đến.

Bơm thiếu áp suất

Rất nhiều sự cố đến từ việc bơm thiếu. Một túi cấp 1 chỉ bơm khoảng 0,1 bar, tức một nửa mức khuyến nghị, sẽ bị nén lại dễ dàng khi xe phanh gấp, khối hàng có chỗ để lấy đà và mỗi lần dồn lại mạnh hơn lần trước. Cách tránh đơn giản là luôn dùng súng bơm có đồng hồ và giao cho người đóng hàng con số cụ thể của từng cấp túi.

Tái sử dụng túi PP dệt

Túi PP dệt dùng lại được nhưng cần quy trình kiểm tra rõ ràng. Mỗi lượt về, soi bề mặt dưới đèn mạnh, xem kỹ vùng quanh van và các mép may, loại ngay túi có vết rách hoặc mài mòn sâu. Túi đã giảm chất lượng mà vẫn đưa vào dùng sẽ không còn giữ được cấp chịu lực ban đầu, và CTU Code tính hệ số an toàn của túi tái sử dụng thấp hơn túi dùng một lần (0,5 so với 0,75) chính vì rủi ro này.

Câu hỏi thường gặp khi sử dụng túi khí chèn hàng

Có cần dùng đồng hồ đo áp suất khi bơm túi khí không?

Có. Với túi container bằng giấy Kraft hay vải PP dệt, nên dùng súng bơm có đồng hồ. Bơm theo cảm giác là lỗi phổ biến nhất, thường dẫn tới bơm thiếu: túi không đủ lực ép tĩnh để giữ hàng và dễ để hàng xô dịch khi gặp lực phanh hay lắc ngang.

Túi khí giấy Kraft có tái sử dụng được không?

Về kỹ thuật có thể bơm lại, nhưng không nên dùng lại cho chuyến dài và khắc nghiệt như đường biển hay đường sắt. Giấy Kraft yếu đi sau mỗi lần nén và ẩm, nên nguy cơ rách hoặc xì hơi ở lần sau cao hơn. Loại được thiết kế để dùng lại nhiều lần là túi vải PP dệt.

Làm sao bảo vệ túi khí khỏi cạnh sắc của pallet gỗ?

Luôn lót một lớp vật liệu đệm giữa túi và chỗ tiếp xúc nhọn, thường là bìa carton dày, tấm giấy tổ ong hoặc ván ép mỏng. Lớp lót chia đều lực ép và ngăn túi bị thủng do va mạnh hoặc mòn dần do rung lắc suốt chuyến.

Container phơi nắng nóng thì túi khí có nổ không?

Rủi ro thấp nếu bơm đúng áp suất khuyến nghị ngay từ đầu, vì áp suất nổ cao hơn áp suất làm việc khoảng ba lần theo catalogue của ICD Việt Nam (cấp 1: 0,2 bar làm việc, 0,6 bar nổ). Nguy cơ tăng khi bơm dư, vì khí trong túi giãn nở thêm khi container nóng lên.

Có dùng bơm xe đạp, xe máy để bơm túi khí được không?

Không nên. Túi container cần lượng khí lớn và bơm nhanh, bơm tay mất rất nhiều thời gian và không kiểm soát được áp suất. Hãy dùng nguồn khí nén (máy nén khí) với súng bơm chuyên dụng đúng loại van của túi.

Túi khí cần rộng hơn khe trống bao nhiêu?

Không có một tỷ lệ chung cho mọi túi; hãy tra bảng khe tối đa của từng cỡ túi. Ví dụ theo trang sản phẩm của ICD Việt Nam, túi giấy 80 x 120 cm dùng cho khe tối đa 40 cm, túi 100 x 180 cm cho khe tối đa 60 cm. Nhiều người áp quy tắc túi rộng gấp 2 đến 3 lần khe; quy tắc đó cho kết quả gần đúng nhưng bảng của nhà sản xuất vẫn là căn cứ chính.

Đặt túi khí ở cửa container được không?

Không nên. CTU Code khuyến cáo không dùng túi khí chèn khoảng trống sát cửa, trừ khi chắc chắn cửa không bị bật mạnh khi mở. Khe ở cửa nên chặn bằng thanh gỗ, khung chặn hoặc dây đai.

Liên hệ tư vấn kỹ thuật và mua túi khí chèn hàng

Nguồn tham khảo

• Cách sử dụng túi khí chèn hàng (dunnage bag) đúng kỹ thuật - International Safe Transit Association (ISTA).
• IMO/ILO/UNECE Code of Practice for Packing of Cargo Transport Units (CTU Code), MSC.1/Circ.1497 - Phụ lục 7 mục 2.3 (túi khí: theo hướng dẫn nhà sản xuất, không dùng ở cửa, làm phẳng bề mặt), Appendix 4 (hệ số an toàn).
• Union Pacific - Air Bag Placement and Usage Guidelines for Securing Intermodal Pallet Loads.
• Catalogue túi khí chèn hàng ICD Việt Nam (bảng cấp độ, áp suất làm việc và áp suất nổ) và bảng kích thước, khe tối đa trên trang sản phẩm túi khí giấy Kraft của ICD Việt Nam, tra cứu tháng 10/2026.