Mục lục
Nội dung được ICD xem xét và cập nhật - Tuần 44/2026
Hun trùng nhiệt (HT, heat treatment) là cách xử lý pallet gỗ bằng nhiệt theo ISPM 15: toàn bộ tiết diện gỗ, kể cả lõi, phải đạt tối thiểu 56 °C và giữ liên tục ít nhất 30 phút trong buồng nhiệt hoặc lò sấy, sau đó pallet được đóng dấu IPPC mang mã HT. Phương pháp không dùng hóa chất, nhưng chỉ diệt sinh vật gây hại tại thời điểm xử lý, không chống được tái nhiễm.
Trong thương mại quốc tế, pallet và kiện gỗ là đường đi quen thuộc của mọt, xén tóc và tuyến trùng từ nước này sang nước khác. Xử lý nhiệt là cách được dùng nhiều nhất để chặn đường đi đó mà không để lại dư lượng hóa chất. Bài viết giải thích HT là gì, thông số bắt buộc, cách một mẻ xử lý diễn ra, ai được phép đóng dấu tại Việt Nam và những hiểu lầm thường gặp khi mua pallet HT.
Hun trùng nhiệt (HT) là gì?
Hun trùng nhiệt là quy trình làm nóng gỗ tới nhiệt độ và thời gian đủ để giết côn trùng, trứng, ấu trùng và tuyến trùng sống trong thớ gỗ, không dùng hóa chất. Theo tiêu chuẩn ISPM 15 (International Standard for Phytosanitary Measures No. 15), gỗ phải đạt nhiệt độ tối thiểu 56 °C (khoảng 132,8 °F) liên tục ít nhất 30 phút trên toàn bộ tiết diện, kể cả lõi. Mốc 56 °C trong 30 phút không phải con số ước chừng: theo bản tổng quan về xử lý nhiệt gỗ do IPPC công bố, nó được chọn từ các nghiên cứu đầu thập niên 1990 về tuyến trùng hại thông, rồi được chấp nhận làm chuẩn chung cho cả côn trùng và tuyến trùng trong gỗ.
Cách gọi “hun trùng nhiệt” quen dùng ở Việt Nam, còn trong ISPM 15 bản tiếng Anh, chữ fumigation (hun trùng, xông hơi) chỉ dành cho xử lý bằng khí như methyl bromide; xử lý bằng nhiệt gọi là heat treatment. Khi làm chứng từ với đối tác nước ngoài nên dùng đúng thuật ngữ heat treatment để tránh hiểu nhầm. Sau khi xử lý đạt, pallet được đóng dấu IPPC mã HT để chứng minh đã tuân thủ ISPM 15, giúp nước nhập khẩu phòng ngừa sinh vật ngoại lai.
Những công nghệ gia nhiệt nào được tính là xử lý nhiệt?
Theo Phụ lục 1 của ISPM 15, nguồn nhiệt không quan trọng bằng kết quả: buồng hơi nước, lò sấy, tẩm hóa chất áp lực có gia nhiệt hay gia nhiệt điện môi đều được chấp nhận nếu đạt đúng thông số nhiệt độ và thời gian. Khác nhau nằm ở mã xử lý trên dấu và chỗ phải đo nhiệt.
| Công nghệ | Mã trên dấu | Thông số bắt buộc | Điểm đo nhiệt |
|---|---|---|---|
| Buồng nhiệt hơi nước hoặc lò sấy thông thường | HT | Tối thiểu 56 °C trong 30 phút liên tục trên toàn tiết diện gỗ | Lõi gỗ, tại vị trí lạnh nhất của mẻ |
| Sấy lò (kiln-drying, KD) | HT | Chỉ được tính là HT khi chứng minh đạt 56 °C/30 phút tại lõi | Lõi gỗ hoặc theo lịch xử lý đã thử nghiệm |
| Tẩm hóa chất áp lực có gia nhiệt | HT | Phần gia nhiệt phải đạt 56 °C/30 phút | Lõi gỗ |
| Gia nhiệt điện môi (vi sóng, sóng radio) | DH | Tối thiểu 60 °C trong 1 phút liên tục trên toàn tiết diện, kể cả bề mặt | Thường là bề mặt gỗ, nơi nguội nhất |
Nói cách khác, một xưởng có lò sấy chưa chắc đã đủ điều kiện đóng dấu HT. Sấy để hạ độ ẩm thường chạy theo lịch độ ẩm, không có bản ghi chứng minh lõi gỗ giữ 56 °C đủ 30 phút liên tục; thiếu bản ghi đó, pallet chỉ là pallet sấy, không phải pallet đã xử lý kiểm dịch.
Tại sao hun trùng nhiệt (HT) quan trọng?
HT quan trọng vì đây là một trong hai cách xử lý phổ biến nhất để pallet gỗ đạt ISPM 15 và được thông quan, đồng thời là cách duy nhất trong hai cách đó không để lại dư lượng hóa chất trên gỗ. Gỗ chưa xử lý có thể là nơi trú ẩn của côn trùng và vi sinh vật gây hại. Khi theo hàng qua biên giới, chúng có thể thành loài ngoại lai gây thiệt hại cho rừng, nông nghiệp và lâm nghiệp nước nhập khẩu. Xử lý nhiệt đúng thông số diệt được các sinh vật này tại thời điểm xử lý.
Tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế ISPM 15
ISPM 15 là yêu cầu bắt buộc với vật liệu đóng gói bằng gỗ ở các nước áp dụng tiêu chuẩn này. Bao bì gỗ không có dấu hoặc phát hiện sinh vật sống có thể khiến lô hàng bị giữ lại, phải xử lý lại hoặc tiêu hủy bao bì, kéo theo chi phí lưu bãi, chậm giao hàng và ảnh hưởng uy tín với khách. Mục 4.6 của ISPM 15 liệt kê các biện pháp nước nhập khẩu có thể áp dụng trong trường hợp này:
- Tạm giữ lô hàng tại cửa khẩu trong lúc xử lý vụ việc.
- Tách bao bì gỗ không đạt hoặc xử lý lại tại chỗ.
- Tiêu hủy an toàn bao bì gỗ, hoặc trả lô hàng về.
Không dùng hóa chất độc hại
So với xông methyl bromide (MB), xử lý nhiệt không dùng khí độc nên không cần thời gian thông khí sau xử lý và không để lại dư lượng trên gỗ. HT cũng linh hoạt hơn về vỏ cây và kích thước: ISPM 15 cho phép bóc vỏ trước hoặc sau khi xử lý nhiệt, trong khi với MB phải bóc trước; MB không được dùng cho gỗ có cạnh nhỏ nhất của mặt cắt trên 20 cm, còn HT không có giới hạn này. Những điểm đó khiến HT hợp với xu hướng giảm dùng hóa chất và quy định môi trường ngày càng chặt.
Quy trình hun trùng nhiệt (HT) diễn ra như thế nào?
Một mẻ HT gồm năm bước: kiểm tra, xếp lò, gia nhiệt và giữ nhiệt, làm nguội, đóng dấu; trong đó bước giữ lõi gỗ ở 56 °C đủ 30 phút liên tục là bước quyết định.
- Chuẩn bị và kiểm tra: loại pallet hỏng nặng, kiểm tra vỏ cây còn sót trên gỗ.
- Xếp vào buồng nhiệt: pallet xếp có thanh kê, chừa khe để khí nóng lưu thông đều quanh và xuyên qua chồng gỗ.
- Gia nhiệt và giữ nhiệt: cảm biến cắm vào lõi thanh gỗ tại điểm lạnh nhất, đồng hồ 30 phút chỉ bắt đầu khi điểm này đạt 56 °C.
- Làm nguội và kiểm tra: lấy pallet ra, kiểm tra gỗ không nứt, cong vênh và đối chiếu bản ghi nhiệt độ của mẻ.
- Đóng dấu: pallet đạt được đóng dấu IPPC gồm mã quốc gia, mã cơ sở xử lý và mã HT.
Lò xử lý nhiệt phải đạt điều kiện gì?
ISPM 15 không quy định một mẫu lò cụ thể mà đặt ra các yêu cầu để cơ quan bảo vệ thực vật quốc gia xét duyệt đơn vị xử lý; mục tiêu chung là đo đúng chỗ gỗ nóng chậm nhất và lưu được bằng chứng. Buồng xử lý phải kín, cách nhiệt tốt kể cả sàn, có quạt tuần hoàn đủ mạnh để khí nóng đi đều quanh và xuyên qua chồng gỗ; khi cần dùng thêm thanh kê, tấm chắn gió để khí nóng đi giữa các lớp pallet.
Phần đo nhiệt được quy định kỹ hơn cả: đơn vị xử lý phải xác định điểm lạnh nhất của từng mẻ và đặt cảm biến ở đó. Cảm biến và thiết bị ghi dữ liệu được hiệu chuẩn theo hướng dẫn nhà sản xuất, với tần suất do cơ quan quản lý quy định. Ba yêu cầu về cách cắm cảm biến:
Nếu nhiệt độ tụt giữa chừng, mẻ phải chạy lại hoặc kéo dài thời gian, tăng nhiệt nếu cần, cho tới khi đủ 30 phút liên tục ở 56 °C. Bản ghi nhiệt độ từng mẻ và hồ sơ hiệu chuẩn được lưu để phục vụ thanh tra. Ngoài cách cắm cảm biến vào gỗ, đơn vị xử lý có thể dùng lịch xử lý theo nhiệt độ không khí trong lò, nhưng lịch đó phải xây dựng từ các mẻ thử có đo nhiệt độ lõi ở nhiều vị trí, tính tới loài gỗ, độ dày, độ ẩm, tốc độ gió và phải được cơ quan quản lý duyệt.
Ai được phép xử lý nhiệt và đóng dấu HT tại Việt Nam?
Chỉ tổ chức có Giấy chứng nhận hành nghề xử lý vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật mới được xử lý nhiệt pallet gỗ. Theo trả lời của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ngày 17/4/2026, căn cứ Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật 2013, đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện; điều kiện cấp giấy theo Nghị định 66/2016/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 33/2026/NĐ-CP ngày 21/1/2026, còn thủ tục theo Quyết định 278/QĐ-BNNMT ngày 23/1/2026.
Hồ sơ nộp về Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (trực tiếp, trực tuyến hoặc qua bưu chính); trong 10 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ được thẩm định hợp lệ, Cục kiểm tra thực tế điều kiện hành nghề và quyết định cấp giấy. Với doanh nghiệp mua pallet, cách kiểm tra nhanh là đề nghị nhà cung cấp cho biết đơn vị xử lý, giấy chứng nhận hành nghề còn hiệu lực của đơn vị đó và bản ghi nhiệt độ của mẻ tương ứng. Pallet gỗ ICD Việt Nam cho hàng xuất khẩu được xử lý và đóng dấu IPPC theo ISPM 15 qua đơn vị xử lý có giấy chứng nhận hành nghề.
Lợi ích của pallet gỗ hun trùng nhiệt (HT)
Lợi ích lớn nhất của pallet HT là đi được các thị trường áp dụng ISPM 15 mà không mang theo dư lượng hóa chất. Việc dùng pallet gỗ đã xử lý nhiệt mang lại mấy lợi ích thiết thực:
- An toàn cho hàng hóa và người lao động vì không dùng hóa chất độc hại.
- Thuận lợi khi xuất khẩu, vì dấu HT được các nước áp dụng ISPM 15 chấp nhận và ít bị đối tác hỏi lại.
- Thân thiện với môi trường, không phát thải chất làm suy giảm tầng ô-dôn như methyl bromide.
Pallet HT cũng không phải lời giải cho mọi vấn đề. Nếu pallet bị lưu ngoài trời lâu ngày, để lẫn với gỗ chưa xử lý hoặc tái sử dụng nhiều vòng, nguy cơ nhiễm lại vẫn có. Pallet sửa chữa hay đóng lại thì gỗ thay thế phải là gỗ đã xử lý theo ISPM 15, và việc đóng dấu lại theo quy định riêng cho pallet sửa chữa, tái chế ở mục 4.3 của tiêu chuẩn.
Kết luận
Pallet HT đạt chuẩn khi lõi gỗ giữ 56 °C đủ 30 phút liên tục, được xử lý bởi đơn vị có giấy chứng nhận hành nghề và mang dấu IPPC mã HT; sau xử lý cần bảo quản cách ly để tránh tái nhiễm.
Với kinh nghiệm cung cấp pallet cho hàng xuất khẩu, chúng tôi luôn khuyên khách dùng pallet đã xử lý nhiệt đạt chuẩn, báo rõ thị trường đến khi đặt hàng và giữ bộ chứng từ xử lý cùng hồ sơ lô hàng, để mỗi chuyến hàng đi qua cửa khẩu suôn sẻ.
Câu hỏi thường gặp
Hun trùng nhiệt (HT) là gì?
Là quy trình xử lý gỗ không dùng hóa chất, làm nóng gỗ tới nhiệt độ lõi tối thiểu 56 °C liên tục ít nhất 30 phút để tiêu diệt côn trùng và sinh vật gây hại, theo ISPM 15. Pallet đạt được đóng dấu IPPC mã HT.
Hun trùng nhiệt tuân theo tiêu chuẩn nào?
Tiêu chuẩn quốc tế ISPM 15 của Công ước Bảo vệ thực vật quốc tế (IPPC) về vật liệu đóng gói bằng gỗ trong thương mại quốc tế. Tại Việt Nam, đơn vị xử lý phải có Giấy chứng nhận hành nghề xử lý vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật.
Hun trùng nhiệt có giúp pallet bền hơn không?
Không đáng kể. Thông số HT chỉ quy định nhiệt độ và thời gian; gỗ có khô bớt nhưng không thay được công đoạn sấy. Độ bền pallet phụ thuộc chủ yếu vào loại gỗ, độ dày thanh và kết cấu.
Pallet đã hun trùng nhiệt có bị mối mọt lại không?
Có thể. Xử lý nhiệt chỉ diệt côn trùng tại thời điểm xử lý, không chống tái nhiễm. Pallet để lẫn với gỗ chưa xử lý, ngoài trời hoặc lưu kho lâu có thể nhiễm lại, nên cần bảo quản cách ly, có mái che và sử dụng sớm.
Pallet chỉ sấy lò có được đóng dấu HT không?
Chỉ khi chứng minh được lõi gỗ đã đạt tối thiểu 56 °C liên tục 30 phút, có bản ghi nhiệt độ và do đơn vị có giấy chứng nhận hành nghề xử lý thực hiện. Sấy để hạ độ ẩm mà không có bản ghi này thì không được đóng dấu HT.
Gỗ phải bóc vỏ trước hay sau khi xử lý nhiệt?
ISPM 15 cho phép bóc vỏ trước hoặc sau khi xử lý nhiệt, miễn là pallet thành phẩm đạt dung sai vỏ sót: mảnh vỏ rộng dưới 3 cm, hoặc rộng hơn 3 cm nhưng diện tích mỗi mảnh dưới 50 cm². Với methyl bromide thì bắt buộc bóc vỏ trước khi xử lý.
HT và DH khác nhau thế nào?
HT là xử lý nhiệt thông thường bằng buồng hơi nước hoặc lò sấy, lõi gỗ đạt 56 °C trong 30 phút. DH là gia nhiệt điện môi bằng vi sóng hoặc sóng radio, toàn bộ tiết diện gỗ kể cả bề mặt đạt 60 °C trong 1 phút. Hai phương pháp dùng mã khác nhau trên dấu IPPC.
Liên hệ ICD Việt Nam
Cần pallet gỗ cho hàng xuất khẩu, đã xử lý nhiệt và đóng dấu IPPC theo ISPM 15: ICD Việt Nam có xưởng sản xuất, kho Hà Nội và xưởng miền Nam, báo giá theo kích thước, tải trọng và số lượng (giá: liên hệ báo giá).
- Miền Bắc: 0983 797 186 / 090 345 9186.
- Miền Nam: 098 6784 186; xưởng miền Nam: 551/212 Lê Văn Khương, Tân Thới Hiệp, Q.12.
- Email: sales@icdvietnam.com.vn.
Nguồn tham khảo
- Tiêu chuẩn xử lý vật liệu đóng gói bằng gỗ: International Plant Protection Convention (IPPC), ISPMs.
- Thông số HT, DH, yêu cầu buồng nhiệt, dung sai vỏ: FAO, IPPC, ISPM 15 Regulation of wood packaging material in international trade, Phụ lục 1.
- Xử lý nhiệt không chống tái nhiễm: Bộ NN&PTNT trả lời về kiểm dịch thực vật với bao bì đóng gói bằng gỗ, Báo Điện tử Chính phủ, 9/3/2021.
- Nguồn gốc mốc 56 °C/30 phút: NAPPO Forestry Panel, ST 05 Review of heat treatment of wood and wood packaging (tài liệu đăng trên trang IPPC).
- Giấy chứng nhận hành nghề xử lý vật thể kiểm dịch: Xin chứng nhận cho pallet gỗ xuất khẩu thế nào? Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật trả lời trên Chính sách online, 17/4/2026.
