Mục lục
Nội dung được ICD xem xét và cập nhật - Tuần 47/2026
Gỗ keo thuộc nhóm IV theo TCVN 12619-2:2019 (Gỗ - Phân loại theo tính chất vật lý và cơ học): keo lá tràm có khối lượng riêng 0,59 g/cm³, keo tai tượng 0,58 g/cm³, keo lai 0,57 g/cm³, độ bền tự nhiên được xếp loại kém. Bảng phân loại 8 nhóm theo Quyết định 2198-CNR (1977) không có tên các loài keo trồng hiện nay, nên khi ai đó nói “gỗ keo nhóm III” thì cần hỏi lại họ đang dựa vào văn bản nào.
Tôi làm ở ICD Việt Nam từ năm 2011, và gỗ keo là loại nguyên liệu tôi gặp nhiều nhất khi tư vấn pallet gỗ cho kho hàng trong nước. Câu hỏi khách hỏi đầu tiên thường không phải “keo nhóm mấy” mà là “keo có đủ chắc, có bị mọt không”. Bài viết này trả lời cả hai: phân nhóm theo văn bản chính thức, rồi đặc tính thật của gỗ keo và những điều cần kiểm khi dùng nó làm pallet.
Nói gọn, gỗ keo có khối lượng riêng trung bình, sức bền đủ cho pallet và đồ gỗ thông dụng, giá thấp nhờ nguồn rừng trồng chu kỳ ngắn, nhưng độ bền tự nhiên kém nên phải được sấy và bảo quản đúng cách nếu muốn dùng lâu.
Gỗ keo thuộc nhóm mấy theo tiêu chuẩn Việt Nam?
Theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12619-2:2019, gỗ keo thuộc Nhóm IV, gồm keo lá tràm (tràm bông vàng), keo lai và keo tai tượng. Việt Nam hiện có hai hệ phân loại gỗ song song, và sự nhầm lẫn “nhóm III hay nhóm IV” bắt nguồn từ việc trộn hai hệ này.
Hệ cũ là Quyết định 2198-CNR năm 1977 của Bộ Lâm nghiệp (nay thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chia gỗ thành 8 nhóm từ I đến VIII dựa trên độ bền, độ cứng, màu sắc, vân thớ và giá trị sử dụng; bảng này được Quyết định 334-CNR năm 1988 điều chỉnh xếp hạng một số loại gỗ. Bảng được lập khi các loài keo nhập nội chưa được trồng rộng rãi, nên không có tên keo lá tràm, keo tai tượng hay keo lai; loài “tràm” trong bảng là cây tràm Melaleuca, xếp nhóm VI.
Hệ mới là TCVN 12619-2:2019 do Viện Nghiên cứu Công nghiệp rừng biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, có hiệu lực từ 01/01/2020. Tiêu chuẩn chia gỗ thành 6 nhóm (nhóm gỗ quý, hiếm, đặc biệt và nhóm I đến V) theo khối lượng riêng, độ bền uốn tĩnh và độ bền nén dọc. Đây là văn bản có tên các loài keo, nằm trong bảng nhóm IV. Bảng dưới đặt keo cạnh các loại gỗ rừng trồng khác hay dùng đóng pallet:
| Loại gỗ | Tên khoa học | Khối lượng riêng | Nhóm theo TCVN 12619-2:2019 | Nhóm theo QĐ 2198-CNR |
|---|---|---|---|---|
| Keo lá tràm (tràm bông vàng) | Acacia auriculiformis | 0,59 g/cm³ | Nhóm IV | Không có trong bảng |
| Keo lai | A. auriculiformis x A. mangium | 0,57 g/cm³ | Nhóm IV | Không có trong bảng |
| Keo tai tượng | Acacia mangium | 0,58 g/cm³ | Nhóm IV | Không có trong bảng |
| Tràm | Melaleuca leucadendra | 0,73 g/cm³ | Nhóm IV | Nhóm VI |
| Cao su | Hevea brasiliensis | 0,55 g/cm³ | Nhóm IV | Nhóm VII |
| Thông ba lá | Pinus kesiya | 0,71 g/cm³ | Nhóm III | Nhóm IV |
| Thông nhựa | Pinus merkusii | 0,67 g/cm³ | Nhóm III | Nhóm V |
Bảng trên cho thấy các loại gỗ rừng trồng hay dùng đóng pallet (keo, tràm, cao su) đều nằm ở nhóm IV theo tiêu chuẩn mới, còn gỗ thông ba lá, thông nhựa được xếp cao hơn một bậc.
Các loại gỗ rừng trồng hay dùng đóng pallet (keo, tràm, cao su) đều nằm ở nhóm IV theo tiêu chuẩn mới, còn thông ba lá và thông nhựa được xếp cao hơn một bậc. Nhiều bài viết trên mạng ghi gỗ keo thuộc nhóm III nhưng không dẫn văn bản nào; trong hai văn bản chính thức nêu trên, tôi chưa thấy chỗ nào xếp các loài keo trồng vào nhóm III.

Vì sao gỗ keo nặng nhưng vẫn ở nhóm IV?
Nếu chỉ nhìn khối lượng riêng, gỗ keo (0,57 - 0,59 g/cm³) nặng hơn ngưỡng của nhóm IV, vốn khoảng 0,40 - 0,50 g/cm³. TCVN 12619-2:2019 có điều khoản cho trường hợp này: gỗ có khối lượng riêng lớn hơn quy định của nhóm IV nhưng không thỏa mãn yêu cầu của các nhóm trên về tính chất kỹ thuật, có độ bền tự nhiên kém hoặc là cây gỗ trung bình, giá trị kinh tế không cao thì vẫn xếp vào nhóm IV. Cả ba loài keo đều được ghi “kém bền” ở cột độ bền tự nhiên, nên dừng ở nhóm IV dù không phải gỗ nhẹ.
Các loại gỗ keo phổ biến ở Việt Nam
Ba loài keo cho gỗ chính ở Việt Nam là keo lai, keo tai tượng và keo lá tràm. Keo lai là giống lai tự nhiên giữa keo tai tượng (Acacia mangium) và keo lá tràm (Acacia auriculiformis), sinh trưởng nhanh, thân thẳng, được trồng rất rộng cho cả gỗ dăm lẫn gỗ xẻ. Keo tai tượng là cây thân gỗ lớn, trồng để lấy gỗ, làm bột giấy và cải tạo đất. Keo lá tràm, còn gọi là tràm bông vàng, có lõi gỗ màu nâu nhạt đến nâu đỏ và thường được dùng cho đồ gỗ, ván bóc.
Hai loại khác hay bị gọi chung là “keo” nhưng không phải nguồn gỗ pallet. Keo dậu (Leucaena leucocephala) là cây gỗ nhỏ, thường trồng làm hàng rào chắn gió hoặc cải tạo đất, tuy mang tên keo nhưng không thuộc chi Acacia. Keo vàng, hay mimosa vàng, là các loài keo lá kép có hoa vàng nguồn gốc từ Úc, chủ yếu trồng làm cảnh.

Gỗ keo là gỗ gì?
Gỗ keo là gỗ của các loài cây chi Acacia, ở Việt Nam chủ yếu lấy từ rừng trồng keo lai, keo tai tượng và keo lá tràm, dùng làm dăm giấy, ván bóc, đồ gỗ và pallet. Chi Acacia thuộc họ Đậu (Fabaceae), nhóm phân họ Trinh nữ (Mimosoideae).
Theo Wikipedia, chi Acacia hiện có khoảng 1.084 loài cây bụi và cây gỗ, phần lớn có nguồn gốc từ Úc, nơi chúng được gọi là “wattle”; một số loài khác mọc ở New Guinea, Đông Nam Á và quanh Ấn Độ Dương. Tại Việt Nam, keo được trồng rộng rãi từ các tỉnh phía Bắc, miền Trung đến Tây Nguyên. Ban đầu gỗ keo chủ yếu làm nguyên liệu giấy; khi công nghệ sấy và ghép thanh phát triển, gỗ keo được dùng ngày càng nhiều cho đồ nội thất và vật liệu đóng gói như pallet, thùng kiện.
Đặc điểm của gỗ keo
Gỗ keo có màu vàng nhạt đến nâu, thớ tương đối thẳng, khối lượng riêng trung bình, dễ gia công nhưng độ bền tự nhiên thấp nếu không được sấy và xử lý. Hiểu đúng các đặc điểm này giúp chọn đúng chỗ dùng, nhất là trong vận chuyển và đóng gói.
Đặc điểm sinh trưởng của cây keo
Cây keo sinh trưởng nhanh và chịu được đất nghèo dinh dưỡng. Với keo lá tràm, cơ sở dữ liệu PROSEA (Tài nguyên thực vật Đông Nam Á) ghi cây cao tới 30 m, thân có thể đạt đường kính khoảng 50 cm; vỏ xám hoặc nâu, tương đối nhẵn khi còn non và nứt sần khi già. Lá thật của keo lá tràm thoái hóa thành lá giả (diệp thể) cong hình lưỡi liềm dài 10 - 16 cm; hoa nhỏ màu vàng, thơm, mọc thành bông dài 7 - 10 cm.
Chu kỳ khai thác quyết định chất lượng gỗ keo. Phần lớn rừng keo ở Việt Nam là rừng gỗ nhỏ, khai thác ở chu kỳ 4 - 6 năm để bán làm dăm. Theo Báo Gia Lai (04/2026), doanh nghiệp tại tỉnh thu mua keo 4 - 5 năm tuổi giá 1,68 triệu đồng/tấn và keo 7 - 8 năm tuổi 1,75 triệu đồng/tấn. Với rừng gỗ lớn, hướng dẫn kỹ thuật của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Quyết định 2962/QĐ-BNN-TCLN năm 2019) quy định chu kỳ kinh doanh 10 - 15 năm với keo lai và 12 - 15 năm với keo tai tượng.
Gỗ từ cây non chu kỳ ngắn nhỏ, nhiều giác, dễ nứt và dễ mọt hơn gỗ cây lớn. Đó là lý do cùng gọi là “pallet gỗ keo” nhưng chất lượng giữa các lô có thể khác nhau khá rõ, và khi đặt hàng nên hỏi quy cách thanh và tình trạng sấy của gỗ chứ không chỉ hỏi tên gỗ.
Đặc tính của gỗ keo khi gia công và sử dụng
Về màu sắc, gỗ keo có giác màu vàng nhạt, lõi từ nâu nhạt đến nâu đỏ; theo PROSEA, ở keo lá tràm phần lõi chiếm hơn 70% thể tích gỗ. Vân gỗ đa dạng, từ vân thẳng đến vân xoáy, đủ đẹp cho đồ nội thất phổ thông nhưng không nổi bật bằng gỗ nhóm I, II.
Về cơ lý, khối lượng riêng của keo lá tràm dao động rộng, 490 - 840 kg/m³ ở độ ẩm 15% theo PROSEA, nên thanh gỗ keo đủ cứng để chịu tải và giữ đinh khi đóng pallet. Tuy vậy, xếp hạng chính thức trong TCVN 12619-2:2019 vẫn là nhóm IV, không phải gỗ cứng vượt trội như nhiều bài quảng cáo mô tả. Khả năng chống mối mọt, ẩm mốc của gỗ keo đến từ khâu tẩm sấy và cách bảo quản, không phải từ bản chất gỗ.
Về gia công, gỗ keo dễ cắt, khoan, bào, đánh bóng tốt và bám sơn, keo dán, chất hoàn thiện tốt, nên dễ làm ra nhiều mẫu mã. Gỗ keo đã sấy đúng quy trình ít cong vênh, co ngót hơn hẳn gỗ tươi, điều quan trọng với khí hậu nóng ẩm thay đổi liên tục ở Việt Nam. Nhược điểm cần biết là ván keo có xu hướng nứt khi xẻ.

Ưu điểm của gỗ keo
Ưu điểm lớn nhất của gỗ keo là giá rẻ, nguồn cung dồi dào từ rừng trồng chu kỳ ngắn, dễ gia công và đủ cứng cho pallet, đồ gỗ thông dụng. Đây cũng là những lý do tôi thấy gỗ keo được chọn nhiều nhất cho pallet dùng trong kho nội địa.
Gỗ keo đã sấy ổn định về kích thước: ít co rút, nứt nẻ và biến dạng hơn gỗ tươi, giúp pallet giữ được hình dạng qua nhiều vòng nâng hạ. Khi được tẩm sấy, xử lý đúng quy trình, gỗ keo hạn chế được mối mọt và côn trùng, điều quan trọng với pallet nằm lâu trong kho bãi. Gỗ đã sấy cũng ít cong vênh khi thời tiết thay đổi, phù hợp với khí hậu nhiều vùng của Việt Nam.

Ở góc độ sản xuất, gỗ keo dễ cắt, khoan, đục và nhận màu nhuộm, chất hoàn thiện tốt, nên dễ làm nhiều quy cách khác nhau từ cùng một nguồn gỗ. Gỗ keo đến từ rừng trồng có khả năng tái tạo nhanh. Cuối cùng là giá: so với các loại gỗ tự nhiên khác có độ bền tương đương, gỗ keo rẻ hơn đáng kể, giúp giảm chi phí cả với đồ nội thất lẫn sản phẩm công nghiệp.
Nhược điểm của gỗ keo
Nhược điểm chính của gỗ keo là độ bền tự nhiên kém, cần tẩm sấy để chống mối mọt và ẩm mốc, và khả năng chịu lực thấp hơn gỗ cứng nhóm I, II.
Về chịu lực, sản phẩm từ gỗ keo không vượt trội so với gỗ quý nhóm I, II như lim, gụ hay hương, nên không phải lựa chọn tối ưu cho kết cấu chịu tải cực lớn hoặc đòi hỏi độ bền cơ học rất cao. Với pallet chở hàng rất nặng, thanh gỗ cần được xẻ dày hơn hoặc chuyển sang thiết kế khác, và tải trọng nên lấy theo thông số của từng mẫu pallet cụ thể.
Về thẩm mỹ, màu và vân gỗ keo dù đẹp nhưng không nổi bật bằng nhiều loại gỗ giá trị cao hơn, nên ít được chọn cho nội thất cao cấp cần vẻ ngoài độc đáo. Về độ bền sử dụng, gỗ keo non hoặc chưa được tẩm sấy đúng cách dễ bị mối mọt, ẩm mốc; loại này chỉ nên dùng ở nơi khô ráo, ít ẩm và không chịu áp lực cao.
Ứng dụng của gỗ keo trong đời sống và công nghiệp
Gỗ keo được dùng nhiều nhất làm dăm và bột giấy, ván bóc, đồ nội thất thông dụng và pallet gỗ cho logistics. Ứng dụng truyền thống và quy mô lớn nhất là nguyên liệu giấy: PROSEA ghi gỗ keo lá tràm được dùng rộng rãi làm bột giấy và gỗ xẻ nhỏ, rừng trồng keo cho bột giấy chất lượng tốt.
Trong nội thất và đồ gia dụng, gỗ keo được dùng làm bàn ghế, sofa, giường, tủ quần áo, tủ giày, kệ tivi nhờ mẫu mã đa dạng và giá phải chăng. Gỗ keo cũng được làm bàn thờ, thớt, khay; với các đồ dùng này, gỗ cần được sấy kỹ và hoàn thiện bề mặt để hạn chế cong vênh, nấm mốc. Ở nông thôn, gỗ keo còn được dùng làm hàng rào, cọc và trụ cho các công trình không chịu tải lớn; gỗ để ngoài trời nên được tẩm thuốc bảo quản vì độ bền tự nhiên thấp.
Pallet là ứng dụng tôi có kinh nghiệm thực tế nhiều nhất. Gỗ keo là một trong các loại gỗ hay dùng đóng pallet ở Việt Nam, bên cạnh gỗ tràm, gỗ cao su và gỗ thông, vì giá thấp, thanh đủ cứng và giữ đinh tốt. Ngoài pallet, gỗ keo còn làm ván sàn, cốp pha và thùng kiện đóng hàng.

Pallet gỗ keo đi kèm hàng xuất khẩu phải được xử lý theo tiêu chuẩn ISPM 15 của Công ước Bảo vệ thực vật quốc tế (IPPC). Phổ biến nhất là xử lý nhiệt (HT), yêu cầu lõi gỗ đạt tối thiểu 56 °C liên tục 30 phút; xông methyl bromide (MB) cũng là phương pháp được chấp nhận, dù một số thị trường và một số hệ pallet chỉ nhận xử lý nhiệt. Sau khi xử lý, pallet được đóng dấu IPPC. Pallet gỗ ICD Việt Nam cho hàng xuất khẩu được xử lý và đóng dấu IPPC theo ISPM 15 thông qua đơn vị xử lý có giấy phép.
Tóm lại: khi nào nên dùng gỗ keo?
Gỗ keo thuộc nhóm IV theo TCVN 12619-2:2019, giá rẻ, dễ gia công và phù hợp cho pallet, đồ gỗ thông dụng khi được sấy và xử lý đúng cách. Gỗ keo không phải gỗ quý, cũng không phải gỗ “chống mọt tự nhiên”; giá trị của nó nằm ở sự cân bằng giữa chi phí, độ cứng đủ dùng và nguồn cung ổn định từ rừng trồng, cùng vai trò của rừng keo trong việc tái tạo và tích lũy carbon.
Với doanh nghiệp cần pallet, gỗ keo hợp với hàng lưu kho nội địa và hàng xuất khẩu tải trung bình, miễn là gỗ đã sấy, quy cách thanh đúng thiết kế và pallet xuất khẩu có dấu ISPM 15. Hiểu đúng đặc tính của gỗ keo giúp người mua chọn đúng chỗ dùng, tránh kỳ vọng sai vào độ bền của gỗ chưa xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Gỗ keo thuộc nhóm mấy?
Gỗ keo thuộc nhóm IV theo TCVN 12619-2:2019: keo lá tràm, keo lai và keo tai tượng có khối lượng riêng 0,57 - 0,59 g/cm³, độ bền tự nhiên kém. Bảng 8 nhóm theo Quyết định 2198-CNR (1977) không có tên các loài keo trồng.
Gỗ keo lai, keo tai tượng, keo tràm thuộc nhóm mấy?
Cả ba đều thuộc nhóm IV theo TCVN 12619-2:2019: keo lai có khối lượng riêng 0,57 g/cm³, keo tai tượng 0,58 g/cm³, keo lá tràm (keo tràm, tràm bông vàng) 0,59 g/cm³.
Gỗ keo có bền hơn gỗ tràm không?
Theo TCVN 12619-2:2019, keo lá tràm (tràm bông vàng), keo lai, keo tai tượng và tràm Melaleuca đều thuộc nhóm IV, trong đó tràm Melaleuca nặng hơn (0,73 g/cm³). Khi làm pallet, khác biệt về độ bền thực tế phụ thuộc nhiều vào khâu sấy và xử lý hơn là chỉ dựa vào phân nhóm.
Gỗ keo có bền không?
Gỗ keo đủ cứng cho pallet và đồ gỗ thông dụng, nhưng độ bền tự nhiên được TCVN 12619-2:2019 xếp loại kém, nên dễ bị mối mọt, nấm mốc nếu không sấy và tẩm. Gỗ keo đã sấy, xử lý và dùng nơi khô ráo có tuổi thọ lâu hơn nhiều.
Gỗ keo và gỗ thông loại nào tốt hơn để làm pallet?
Gỗ keo nặng hơn gỗ thông radiata nhập khẩu (0,57 - 0,59 g/cm³ so với khoảng 0,52 g/cm³) nên thanh pallet cứng hơn ở cùng kích thước, giá thường rẻ hơn vì là gỗ rừng trồng trong nước; gỗ thông nhẹ hơn, thớ thẳng, dễ gia công. Gỗ keo có xu hướng nứt khi xẻ nên cần xẻ và đóng đinh đúng cách. Lựa chọn tùy tải trọng, yêu cầu khối lượng bì và ngân sách.
Keo dậu có phải gỗ keo không?
Không. Keo dậu (Leucaena leucocephala) tuy mang tên keo nhưng không thuộc chi Acacia; đây là cây gỗ nhỏ trồng làm hàng rào hoặc cải tạo đất, không phải nguồn gỗ đóng pallet.
Rừng keo bao nhiêu năm thì khai thác?
Rừng keo gỗ nhỏ làm dăm thường khai thác ở chu kỳ 4 - 6 năm. Rừng trồng gỗ lớn có chu kỳ kinh doanh 10 - 15 năm với keo lai và 12 - 15 năm với keo tai tượng theo Quyết định 2962/QĐ-BNN-TCLN năm 2019.
Liên hệ ICD Việt Nam
Cần tư vấn pallet gỗ keo theo kích thước, tải trọng và yêu cầu xử lý ISPM 15, hãy liên hệ ICD Việt Nam. Chúng tôi có xưởng sản xuất, kho Hà Nội và xưởng miền Nam; giá: liên hệ báo giá.
- Miền Bắc: 0983 797 186 / 090 345 9186 / 090 5859 186.
- Miền Nam: 098 6784 186; xưởng miền Nam: 551/212 Lê Văn Khương, Tân Thới Hiệp, Q.12.
- Zalo: Chat Zalo. Email: sales@icdvietnam.com.vn.
Nguồn tham khảo
- TCVN 12619-2:2019 Gỗ - Phân loại - Phần 2: Theo tính chất vật lý và cơ học, Viện Nghiên cứu Công nghiệp rừng biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố; tóm tắt: LuatVietnam.
- Quyết định 2198-CNR ngày 26/11/1977 của Bộ Lâm nghiệp và Quyết định 334-CNR ngày 10/5/1988 điều chỉnh xếp hạng một số loại gỗ.
- Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), phân loại nhóm gỗ.
- Quyết định 2962/QĐ-BNN-TCLN ngày 30/7/2019 hướng dẫn kỹ thuật trồng rừng thâm canh gỗ lớn keo lai, keo tai tượng: Trung tâm Khuyến nông Quốc gia.
- Acacia auriculiformis - PROSEA (Plant Resources of South East Asia), Pl@ntUse.
- Acacia - Wikipedia (số loài, phân bố).
- Gia Lai: Giá gỗ nguyên liệu tăng nhưng lợi nhuận từ trồng rừng không cao - Báo Gia Lai, 09/04/2026.
- Xử lý vật liệu đóng gói bằng gỗ: IPPC, ISPM 15.
