Mục lục
Nội dung được ICD xem xét và cập nhật - Tuần 46/2026
FIFO là nhập trước xuất trước, FEFO là hết hạn trước xuất trước, LIFO là nhập sau xuất trước. Hàng có hạn dùng như thực phẩm, thuốc, hoá chất nên theo FEFO; hàng không hết hạn nhưng cần giữ thứ tự lô, như vật tư và linh kiện, thường theo FIFO.
- FIFO xuất lô nhập sớm nhất, FEFO xuất lô có hạn dùng sớm nhất. Hai cách chỉ cho kết quả khác nhau khi lô nhập sau lại có hạn ngắn hơn lô nhập trước.
- Muốn FIFO hoặc FEFO chạy được ngoài đời, mỗi vị trí chỉ để một lô, nhãn lô và hạn dùng quay ra lối đi, và kệ cho phép lấy lô cũ mà không phải dỡ lô mới.
- Giá xuất kho trên sổ kế toán là chuyện riêng với cách xếp hàng trong kho: ghi sổ theo FIFO hay bình quân gia quyền không quyết định kho phải xuất hàng theo thứ tự nào. Chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành là Thông tư 99/2025/TT-BTC (từ 01/01/2026).
FIFO, FEFO và LIFO là gì?
FIFO (First In, First Out) xuất hàng nhập sớm nhất trước. FEFO (First Expired, First Out) xuất hàng có hạn dùng sớm nhất trước, dù lô đó nhập sớm hay muộn. LIFO (Last In, First Out) xuất hàng nhập gần nhất trước. Cả ba là quy tắc luân chuyển hàng trong kho; chọn quy tắc nào tuỳ vào việc hàng có hết hạn hay không.
| Nguyên tắc | Xuất trước | Hợp với | Rủi ro |
|---|---|---|---|
| FIFO | Lô nhập sớm nhất | Hàng bền, vật tư, linh kiện, hàng theo mùa | Lô nhập sau có hạn ngắn hơn vẫn có thể hết hạn trong kho |
| FEFO | Lô hết hạn sớm nhất | Thực phẩm, đồ uống, thuốc, mỹ phẩm, hoá chất có hạn | Phải ghi và kiểm hạn từng lô, nhiều thao tác hơn |
| LIFO | Lô nhập gần nhất | Hàng không hạn, vật liệu xếp đống, kệ nhập xuất một cửa | Lô cũ nằm sâu rất lâu, dễ hỏng hoặc quá hạn |
FIFO và FEFO khác nhau thế nào?
Khác biệt chỉ lộ ra khi thứ tự nhập không trùng thứ tự hạn dùng. Giả sử kho có ba lô hàng, mỗi lô 100 thùng: lô A nhập ngày 01/10, hạn 30/11; lô B nhập ngày 10/10, hạn 15/11 (ngày sản xuất sớm hơn nên hạn ngắn hơn); lô C nhập ngày 20/10, hạn 31/12. Đơn xuất đầu tiên cần 100 thùng.
| Quy tắc | Thứ tự xuất | Hệ quả |
|---|---|---|
| FIFO | A, B, C | Lô A đi trước, lô B còn nguyên trong kho; nếu bán chậm, lô B quá hạn ngày 15/11 |
| FEFO | B, A, C | Lô B hết hạn sớm nhất nên đi trước; cả ba lô cùng được bán trước hạn |
Tính giá xuất kho trong sổ kế toán là chuyện riêng. Đích danh, bình quân gia quyền và nhập trước xuất trước là những cách thường gặp, doanh nghiệp chọn theo chế độ kế toán đang áp dụng; Thông tư 200/2014/TT-BTC đã được Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế từ kỳ kế toán năm bắt đầu từ 01/01/2026, nên hãy hỏi kế toán về quy định hiện hành. Ví dụ kho có 100 đơn vị giá 10 và 100 đơn vị giá 12 (đơn vị tiền tuỳ ý), xuất 150. Theo FIFO, giá vốn là 100 x 10 + 50 x 12 = 1.600. Theo bình quân gia quyền, đơn giá bình quân là 11 nên giá vốn là 150 x 11 = 1.650. FIFO trong sổ sách không bắt kho vật lý phải xếp theo FIFO, nhưng hàng có hạn dùng thì kho vật lý nên theo FEFO.
Khi nào dùng FIFO, khi nào dùng FEFO?
| Loại hàng | Nên dùng | Lý do |
|---|---|---|
| Thực phẩm, đồ uống, sữa | FEFO | Hạn dùng quyết định, lô nhập sau có thể hết hạn trước |
| Thuốc, vắc xin, mỹ phẩm | FEFO | Bảo đảm chất lượng, có quy định riêng về hạn dùng và truy xuất |
| Hoá chất, keo, sơn, vật tư có hạn | FEFO | Quá hạn là mất đặc tính, thường phải huỷ |
| Linh kiện, vật tư đóng gói, bao bì | FIFO | Không hết hạn nhưng cần giữ thứ tự lô để truy xuất, tránh lão hoá vật liệu |
| Hàng thời trang theo mùa, hàng công nghệ đời mới | FIFO | Hàng nhập trước lỗi thời trước, cần đẩy đi trước |
Cách tổ chức vị trí pallet và kệ để FIFO, FEFO chạy được
Ghi quy tắc vào quy trình là chưa đủ; kiểu kệ quyết định bạn có thực hiện được quy tắc đó hay không. Kệ chọn lọc (selective) cho phép lấy bất kỳ pallet nào, nên làm được FEFO nhưng cần nhãn và kỷ luật. Kệ pallet chảy nhập một đầu, xuất đầu kia, nên FIFO diễn ra gần như tự động. Kệ drive-in một cửa và kệ push-back lấy pallet vào sau ra trước, tức là LIFO, không hợp với hàng có hạn.
Dù chọn kiểu kệ nào, năm việc dưới đây quyết định kho có thực sự chạy FIFO hay FEFO:
- Mỗi vị trí hoặc làn chỉ để một lô, không trộn lô.
- Nhãn ghi lô và hạn dùng dán ở mặt quay ra lối đi, ngang tầm mắt; có thể đổi màu nhãn theo tháng hết hạn.
- Lô mới đặt phía sau hoặc phía đầu nhập, lô cũ ở phía lấy ra.
- Lập khu hàng cận hạn riêng và kiểm hạn mỗi tuần, đúng tinh thần mục 13.4 của WHO.
- Phiếu soạn hàng in sẵn lô cần lấy, người soạn không phải tự đoán.
Pallet cùng cỡ làm các việc trên dễ hơn: mỗi ô kệ vừa một pallet, nhãn dán lên mặt pallet hoặc thùng không bị che. ICD Việt Nam có pallet nhựa dùng trên kệ, ví dụ pallet nhựa dùng trên kệ kho 1000x1000x150 mm; khi cần xếp lại lô trong làn, xe nâng tay giúp đưa pallet ra vào nhanh. Bạn cung cấp tải hàng và cỡ ô kệ để được tư vấn đúng cỡ.
Lỗi thường gặp khi áp dụng FIFO, FEFO
- Đặt lô mới ở phía trước vì tiện tay, lô cũ bị chôn phía sau.
- Chỉ kiểm hạn khi nhập kho, không kiểm lại khi lưu, nên hàng cận hạn không ai biết.
- Dùng kệ drive-in hoặc xếp chồng nhiều tầng cho hàng có hạn.
- Hai lô trộn trong một pallet hoặc một ô kệ, phiếu xuất không nói rõ lô nào.
- Nhãn dán mặt trong, người soạn hàng phải kéo pallet ra mới đọc được.
Câu hỏi thường gặp
FEFO có thay được FIFO không?
Với hàng có hạn dùng thì có, vì FEFO bao hàm cả FIFO: khi lô nhập trước cũng hết hạn trước, hai quy tắc cho cùng một thứ tự. FEFO chỉ khác khi lô nhập sau hạn ngắn hơn. Hàng không có hạn dùng thì FIFO đủ, không cần ghi hạn từng lô.
LIFO dùng khi nào?
LIFO hợp với hàng không hết hạn, xếp chồng lấy từ đỉnh hoặc nhập xuất một cửa, như vật liệu rời hay hàng trong kệ drive-in. Hàng có hạn dùng không nên theo LIFO vì lô cũ nằm sâu và dễ quá hạn. Về kế toán, phương pháp tính giá xuất kho phải theo chế độ kế toán hiện hành, nên hỏi kế toán trước khi chọn LIFO.
Làm sao biết kho đang chạy đúng FIFO?
Lấy mẫu 10 vị trí bất kỳ, ghi ngày nhập hoặc hạn dùng của lô ở phía lấy và lô ở phía sau. Nếu lô phía sau cũ hơn hoặc hạn ngắn hơn ở bất kỳ vị trí nào thì quy trình đang sai. Lặp lại mỗi tuần và ghi tỷ lệ vị trí sai.
FIFO và bình quân gia quyền khác nhau thế nào?
FIFO tính giá xuất theo giá của lô nhập sớm nhất còn trong kho. Bình quân gia quyền dùng một đơn giá trung bình của toàn bộ hàng tồn. Khi giá nhập tăng dần, FIFO cho giá vốn thấp hơn và lợi nhuận cao hơn bình quân; khi giá giảm thì ngược lại.
Liên hệ tư vấn pallet cho kho FIFO, FEFO
Gửi ICD Việt Nam cỡ ô kệ, tải hàng, kiểu kệ và số lượng pallet cần để được tư vấn pallet nhựa hoặc pallet gỗ và xe nâng tay; đơn tối thiểu 50 sản phẩm, giá Liên hệ báo giá.
Công ty TNHH Sản xuất Công nghiệp ICD Việt Nam
Trụ sở chính miền Bắc: Tầng 03, toà nhà Thăng Long A1, Thôn Bầu, Xã Thiên Lộc (Kim Chung, Đông Anh cũ), TP Hà Nội - 0983 797 186 / 090 345 9186 / 090 5859 186
Xưởng miền Nam: 551/212 Lê Văn Khương, Phường Tân Thới Hiệp (Quận 12 cũ), TP Hồ Chí Minh - 098 6784 186
Email: sales@icdvietnam.com.vn
Zalo: Chat Zalo với ICD Việt Nam
Nguồn tham khảo
- Mục 12.30 về luân chuyển hàng và nguyên tắc FEFO, mục 13.4 về kiểm hàng gần hết hạn: WHO Technical Report Series 1025 (2020), Annex 7: Good storage and distribution practices for medical products, đọc ngày 27/10/2026.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC ban hành ngày 27/10/2025, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, áp dụng cho kỳ kế toán năm bắt đầu từ 01/01/2026: KPMG Việt Nam, Key changes in Vietnamese accounting system for enterprises, đọc ngày 27/10/2026.
