Logo Intraco Pallet
Pallet nhựa Intraco Malaysia
Nhà phân phối chính thức & độc quyền tại Việt NamPallet nhựa Intraco - nhập khẩu MalaysiaGiải pháp pallet chuyên dụng cho doanh nghiệp đa quốc gia - ngành cao su, hạt nhựa, dầu khí, phân bón
Xem sản phẩm →Xem →
Skip to content
Tin Tức Kỹ Thuật

Cách đo độ ẩm: ẩm kế, hiệu chuẩn bằng muối, đặt đúng chỗ

19/10/2026 - Lê Văn Thăng

Cách đo độ ẩm không khí: so sánh ẩm kế điện tử, kim, thẻ chỉ thị, data logger; đặt đúng chỗ; hiệu chuẩn bằng muối 75% RH; đọc kết quả và hành động.

Cách đo độ ẩm: ẩm kế, hiệu chuẩn bằng muối, đặt đúng chỗ

Nội dung được ICD xem xét và cập nhật - Tuần 47/2026

Muốn đo độ ẩm đáng tin, dùng ẩm kế điện tử đặt ở giữa nơi cần đo, chờ số đọc ổn định rồi kiểm tra bằng muối ăn: dung dịch muối bão hòa giữ độ ẩm quanh 75% RH (75,3% ở 25 °C). Ẩm kế gia dụng thường lệch vài % RH, nên con số chỉ là hướng, không phải thước đo tuyệt đối.

Bài này đi qua các loại dụng cụ và độ chính xác thật của chúng, cách đặt, cách hiệu chuẩn bằng muối, vì sao phải đọc cả điểm sương, cách đọc thẻ chỉ thị độ ẩm và cách đo trong thùng hàng, container. EPA ghi mẫu đo được cả nhiệt độ lẫn độ ẩm thường có giá dưới 50 USD, nên điều đáng bàn không phải là giá máy mà là đo ở đâu, tin được đến mức nào và kiểm tra thế nào.

±2%
độ chính xác của ẩm kế điện tử cầm tay còn tốt (Collections Trust)
±5%
ẩm kế kim kiểu sợi tóc (Collections Trust)
75,3%
RH trên dung dịch muối ăn bão hòa ở 25 °C (Greenspan, 1977)
33%
RH trên dung dịch magie clorua bão hòa, dùng làm điểm kiểm thứ hai

Các dụng cụ đo độ ẩm và độ chính xác thật của chúng

Mọi ẩm kế đều chỉ cho số trong một khoảng sai số. Hướng dẫn giám sát bảo tàng của Collections Trust (Anh) nêu rõ: một máy đo độ ẩm tương đối chỉ cho biết giá trị thật trong vòng vài phần trăm, và hai máy cùng đọc đúng theo thông số “±3%” vẫn có thể chênh nhau tới 6%. Nhà đo lường quốc gia Anh (NPL) cũng viết trong hướng dẫn thực hành về độ ẩm rằng trong điều kiện lý tưởng đo RH đạt chừng ±2 đến ±3% RH, còn trong điều kiện khó là ±5 đến ±10% RH hoặc tệ hơn.

Dụng cụ Sai số điển hình Ưu điểm Hạn chế Hợp với
Ẩm kế điện tử cầm tay hoặc ghi liên tục ±2% (Collections Trust) Đọc số, có kèm nhiệt độ Phải chờ số ổn định; cảm biến trôi, cần kiểm định kỳ Phòng, kho, tủ, hộp
Ẩm kế kim (sợi tóc, dải kim loại) ±5% khi mới và vừa hiệu chuẩn; kiểu rẻ tiền lệch hơn nhiều Rẻ, không cần pin Di chuyển là lệch; phải kiểm hằng tháng Chỉ để tham khảo
Ẩm kế quay tay (hai nhiệt kế ướt khô) ±2% nếu đọc đúng cách Đo tức thời, không phụ thuộc cảm biến điện Cần thao tác và tra bảng; sai do người đọc Làm chuẩn so sánh
Thẻ chỉ thị độ ẩm (HIC) Chỉ biết vượt hay chưa vượt mốc in sẵn Dán trong thùng, nhìn là biết Kém chính xác hơn các máy trên; không cho số liên tục Thùng kín, hộp, gói bảo quản
Máy ghi dữ liệu (data logger) Tùy model, thường cỡ ±2 đến ±3% RH Có lịch sử theo giờ Giá cao; nhiều loại không chịu được độ ẩm cao kéo dài Container, kho, hàng giá trị cao

Dữ liệu thử nghiệm độc lập đáng xem là của Hiệp hội Xử lý Nấm mốc Đức (BSS). Họ thử 8 ẩm kế điện tử giá từ 5,99 đến 136 euro và 6 ẩm kế kim so với máy chuẩn đã hiệu chuẩn tại viện kiểm định. Tất cả ẩm kế điện tử đều đạt mức chấp nhận được, kể cả máy rẻ nhất (lệch 4,4% RH); máy tốt nhất lệch 0,5% RH. Ngược lại, ba chiếc ẩm kế kim cùng hãng, cùng mẫu lại chênh nhau tới 12% RH. Thử nghiệm này từ 2015 đến 2016 nên mẫu máy đã đổi, nhưng kết luận của họ vẫn giữ: ẩm kế điện tử dùng được cho gia đình, ẩm kế kim thì không nên tin.

Điều cần nhớ khi chọn máy
Ẩm kế điện tử giá rẻ vẫn tốt hơn ẩm kế kim giá tương đương, nhưng mọi máy đều phải kiểm bằng muối trước khi tin; đừng mua máy chỉ vì ghi sai số đẹp.

Với nhà kho hay phòng lớn còn có một giới hạn khác: Brown (1994) chỉ ra rằng đo một điểm RH trong không gian lớn rất khó biện minh, trừ khi đã chứng minh nhiệt độ và hàm lượng hơi nước ở đó đồng đều. Muốn biết cả kho, cần nhiều điểm đo.

Cách đo độ ẩm trong phòng, tủ và kho cho đúng chỗ

Đặt ẩm kế ở giữa không gian cần đo, xa cửa sổ, điều hòa, bếp, nguồn nhiệt và ánh nắng, vì những chỗ đó tạo ra vi khí hậu cục bộ khác hẳn phần còn lại của phòng. Khi mới đặt hoặc chuyển phòng, hãy chờ cho số đọc ổn định: Collections Trust ghi một ẩm kế điện tử cầm tay có thể mất tới nửa giờ để ổn định.

Độ ẩm đổi theo giờ và theo phòng nên đừng chốt bằng một lần đọc. Đo vào sáng, chiều, tối và ghi cả nhiệt độ, vì chỉ có RH mà thiếu nhiệt độ thì không tính được điểm sương (mục sau). Cách thực dụng nhất là dùng hai ẩm kế khác hãng đặt cạnh nhau một ngày: nếu hai máy chênh nhau quá mức ghi trên thông số, một trong hai đã lệch.

Cách hiệu chuẩn ẩm kế bằng muối

Dung dịch muối bão hòa trong bình kín giữ độ ẩm tương đối trên mặt dung dịch ở một giá trị cố định theo nhiệt độ, nên được dùng từ lâu để kiểm ẩm kế. Greenspan (Cục Tiêu chuẩn Mỹ, 1977) công bố bảng giá trị chuẩn và độ bất định; hai điểm hay dùng nhất ở khoảng nhiệt độ phòng nằm trong bảng dưới đây.

Muối bão hòa 20 °C 25 °C 30 °C Dùng để kiểm
Magie clorua (MgCl₂) 33,1 ± 0,2% 32,8 ± 0,2% 32,4 ± 0,1% Đầu thấp của dải làm việc
Natri clorua (muối ăn, NaCl) 75,5 ± 0,1% 75,3 ± 0,1% 75,1 ± 0,1% Đầu cao, dễ làm tại nhà

Các bước tại nhà với muối ăn, theo nguyên tắc trong tài liệu của Greenspan:

  • Trộn muối ăn với vài giọt nước cất cho thành bùn sệt, còn muối thừa chưa tan; không đổ thành nước muối loãng vì khi đó RH sẽ cao hơn 75%.
  • Cho bùn muối vào nắp chai, đặt cùng ẩm kế trong hộp kín nhỏ; ẩm kế không được chạm muối và không để hộp chịu nắng hay gió điều hòa.
  • Giữ nhiệt độ ổn định và chờ cho số đọc ngừng đổi, thường mất một ngày hoặc vài giờ tùy hộp và máy.
  • Đọc ngay khi mở hộp, đối chiếu với giá trị trong bảng theo đúng nhiệt độ phòng, rồi ghi độ lệch.
Hộp kín, nhiệt độ ổn định (nắp đậy, không nắng, không gió điều hòa)Ẩm kế cần kiểmBùn muối ăn (muối vẫn còn thừa)không chạm nhau75,3% RHở 25 °C, theo Greenspan
Bố trí hộp kiểm ẩm kế bằng muối ăn: ẩm kế đọc xong so với 75,3% (25 °C).

Muốn kiểm hai điểm cho chắc thì làm thêm một hộp với magie clorua, vì một máy có thể đúng ở 75% mà lệch ở 33%. Tôi khuyên ghi độ lệch rồi cộng trừ khi đọc, hơn là vặn chỉnh máy: Collections Trust cảnh báo việc chỉnh sửa thiết bị làm nó mau hỏng hơn và có thể gây trôi nhiều hơn, nên nhiều nơi chỉ ghi nhận độ lệch rồi dùng hệ số hiệu chỉnh.

Tần suất kiểm: NPL gợi ý hiệu chuẩn máy đo độ ẩm khoảng 6 đến 12 tháng một lần (thường xuyên hơn nếu dùng khắc nghiệt); Collections Trust khuyến nghị kiểm bằng muối mỗi 6 tháng với ẩm kế điện tử cầm tay, còn ẩm kế kim mỗi tháng. Hãng Vaisala phân tích khoảng 5.000 lần hiệu chuẩn của 2.000 đầu dò và thấy phần lớn vẫn nằm trong sai số công bố sau hai năm, với độ trôi ước tính cho tính toán bất định là ±0,5% RH mỗi năm; đó là đầu dò công nghiệp, máy gia dụng nên được kiểm thường xuyên hơn.

Khi nào nên thay ẩm kế
Ngưỡng bỏ máy nên do bạn đặt theo mục đích. Nếu cần biết độ ẩm trong ±5% RH thì máy còn lệch quá mức đó sau khi kiểm bằng muối là máy nên thay (gợi ý của tôi, không phải chuẩn).

Cảm biến điện dung và điện trở khác nhau thế nào

Ẩm kế điện tử dùng một trong hai nguyên lý: cảm biến điện dung đo thay đổi hằng số điện môi của lớp polymer khi hút ẩm, cảm biến điện trở đo thay đổi điện trở của lớp vật liệu hút ẩm. Bảng so sánh các công nghệ cảm biến độ ẩm trong tài liệu của Đại học California Davis cho thấy loại điện dung polymer trôi khoảng 0,5% RH mỗi năm và đáp ứng trong 4 đến 60 giây, còn loại điện trở polymer trôi dưới 2% mỗi năm nhưng đáp ứng chậm hơn, khoảng 2 phút. Đây là số của từng thiết bị được liệt kê, không phải thông số chung cho mọi máy trên thị trường.

Điện dung
polymer, trôi khoảng 0,5% RH mỗi năm, đáp ứng 4 đến 60 giây
Điện trở
polymer, trôi dưới 2% RH mỗi năm, đáp ứng khoảng 120 giây
±0,5%
độ trôi mỗi năm của đầu dò công nghiệp (Vaisala)

Điều chung cho cả hai loại là phần vật liệu cảm biến luôn tiếp xúc với không khí nên bị ảnh hưởng bởi bụi, hóa chất bay hơi như sơn hay dung môi, và nhiệt độ hoặc độ ẩm quá cao. Ngưng tụ trực tiếp lên cảm biến và để máy lâu trong môi trường gần bão hòa là hai cách làm lệch máy nhanh nhất; sau đó nên kiểm bằng muối trước khi tin lại số đọc.

Độ ẩm tương đối và điểm sương: vì sao đọc RH là chưa đủ

Độ ẩm tương đối (RH) là tỷ lệ giữa lượng hơi nước đang có và lượng tối đa mà không khí giữ được ở nhiệt độ đó. Vì lượng tối đa tăng mạnh theo nhiệt độ, cùng một lượng hơi nước nhưng RH đổi khi nhiệt độ đổi: phòng 70% RH ban ngày có thể lên gần 100% khi nguội về đêm dù hơi nước không tăng.

Điểm sương là nhiệt độ mà không khí bão hòa (100% RH) và hơi nước bắt đầu ngưng tụ thành nước. Bề mặt nào lạnh hơn điểm sương thì đọng nước. Công thức Magnus với hệ số a = 17,625 và b = 243,04 °C (dạng dùng trong bài của Lawrence, 2005) cho giá trị ở bảng dưới; cột cuối là quy tắc nhẩm của chính Lawrence: điểm sương giảm khoảng 1 °C cho mỗi 5% RH giảm so với 100%. Quy tắc đó chính xác trong vòng 1 °C với 0 đến 30 °C và RH trên 50%, và không dùng cho RH thấp hơn.

Nhiệt độ RH Điểm sương theo công thức Quy tắc nhẩm 1 °C / 5% Ý nghĩa
30 °C 90% Khoảng 28,2 °C 28,0 °C Vách dưới 28 °C đọng nước ngay
30 °C 70% Khoảng 23,9 °C 24,0 °C Bề mặt dưới 23,9 °C sẽ đọng nước
25 °C 60% Khoảng 16,7 °C 17,0 °C Ống lạnh 15 °C sẽ đọng nước
30 °C 50% Khoảng 18,4 °C 20,0 °C (sát ngưỡng, lệch 1,6 °C) Ít nguy cơ hơn, nhưng vẫn có với bề mặt lạnh
25 °C 40% Khoảng 10,5 °C Không dùng (RH dưới 50%) Rất ít nguy cơ ngưng tụ
Ví dụ container
Xếp hàng ở 30 °C, 75% RH thì điểm sương khoảng 25,1 °C. Tàu qua vùng biển lạnh làm vách thép xuống dưới mức đó là hơi nước đọng lên vách và trần.

Vì vậy ẩm kế có cả nhiệt độ rất hữu ích. Ví dụ container xếp hàng ở 30 °C, 75% RH có điểm sương khoảng 25,1 °C; khi tàu đi qua vùng biển lạnh làm vách thép xuống dưới mức đó thì hơi nước đọng lên vách và trần dù RH trung bình trong container nghe có vẻ chấp nhận được. Đó là cơ chế của hiện tượng đổ mồ hôi trong container.

Thẻ chỉ thị độ ẩm (HIC): đọc thế nào cho đúng

Thẻ có các chấm chứa hóa chất đổi màu từ xanh dương (khô) sang hồng (ẩm) khi RH vượt mốc in cạnh chấm; chấm màu tím nhạt (lavender) cho biết RH đúng bằng mốc của chấm đó. Cách đọc: tìm chấm có màu gần nhất với dải so sánh in trên thẻ, độ ẩm đo được là phần trăm ghi cạnh chấm ấy. Hãng thẻ ghi các chấm đổi màu trong vòng 8 giờ sau khi độ ẩm đổi, và loại đảo ngược được sẽ trở lại xanh khi không khí khô đi, nên thẻ cho biết điều kiện vừa qua chứ không phải tức thời. Collections Trust xếp thẻ vào nhóm chỉ báo rẻ, kém chính xác hơn các máy đo ở trên, dùng được trong hộp hoặc tủ trưng bày.

Xanh dương
RH dưới mốc của chấm: khô
Tím nhạt
RH đúng bằng mốc của chấm
Hồng
RH vượt mốc của chấm: ẩm
Chấm 60% hồng
thẻ không còn chính xác, bỏ thẻ

Trong đóng gói linh kiện bán dẫn, tiêu chuẩn IPC/JEDEC J-STD-033C đặt thẻ cùng gói hút ẩm trong túi chắn ẩm. Các điểm đáng nhớ của tiêu chuẩn này: đọc thẻ ngay khi lấy khỏi túi, ở 23 ± 5 °C cho chính xác nhất; không đặt thẻ dưới gói hút ẩm; mở túi mà chấm 10% đã hồng thì linh kiện nhạy ẩm đã vượt ngưỡng cho phép và phải sấy theo quy trình; thẻ đã chạm mốc 60% (chấm 60% hồng) không còn chính xác và phải bỏ. Bộ chấm 5, 10 và 60% là bộ của tiêu chuẩn đó; hàng thông thường hay dùng bộ 10, 20, 30, 40%.

Đo độ ẩm trong thùng hàng và container

Ba cách thường dùng là thẻ chỉ thị dán cạnh gói hút ẩm để đọc khi mở thùng, data logger ghi nhiệt độ và RH suốt hành trình, và ẩm kế điện tử gắn giữa kho để ghi sổ hằng ngày. Với hàng đường biển, một ẩm kế treo ở một điểm không phản ánh cả container vì hơi ẩm phân bố không đều giữa sát nóc, sát cửa và sát vách (cùng lý do Brown nêu cho phòng lớn ở trên).

Túi hút ẩm AbsorGel Hanging-C treo trong container
Túi hút ẩm AbsorGel Hanging-C treo trong container; số đọc ẩm kế cho biết túi có đủ liều hay không.

Cách làm thực tế: đặt data logger hoặc thẻ chỉ thị ít nhất ở hai vị trí, gần cửa và sâu bên trong, ghi cả nhiệt độ để tính điểm sương và đối chiếu khi mở container. Khi chọn logger cần để ý giới hạn: hướng dẫn của Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ (NPS) lưu ý các máy trong bảng so sánh của họ đều không dành cho môi trường ngoài trời hay độ ẩm cao kéo dài, và một số máy hoạt động kém ở dưới 20% RH; hãy đọc thông số dải làm việc, đừng chỉ nhìn sai số. Liều gói hút ẩm cho từng hành trình xem bài cách dùng gói hút ẩm đúng.

Đọc kết quả và hành động

EPA khuyến nghị giữ độ ẩm trong nhà dưới 60%, lý tưởng 30 đến 50%. Từ trên 60% trở lên là vùng mốc có thể phát triển, nên tìm nguồn ẩm, thông gió và hút ẩm; dưới 30% là khô và thường cần tạo ẩm ở phòng có người. Khi dùng gói hút ẩm trong tủ, hộp hay thùng, đặt một ẩm kế nhỏ hoặc thẻ chỉ thị cạnh gói để biết độ ẩm thật; nếu số đọc không giảm sau vài ngày thì gói quá ít so với thể tích hoặc bao bì không kín (suy luận của tôi, bạn nên kiểm bằng thử nghiệm).

Mốc cần đạt xem tại độ ẩm trong nhà bao nhiêu là tốt và độ ẩm an toàn để bảo quản hàng hóa. Công thức liều gói tại bài cách dùng gói hút ẩm đúng nói ở trên. Hàng của ICD Việt Nam gồm các loại hạt, túi, tấm hút ẩm công nghiệp thuộc danh mục gói hút ẩm ICD.

Gói hút ẩm đặt cạnh ẩm kế để theo dõi độ ẩm trong hộp
Gói hút ẩm AbsorGel Pouch-D cỡ nhỏ của ICD Việt Nam; đặt ẩm kế nhỏ cạnh gói để theo dõi.

Câu hỏi thường gặp

Điểm sương là gì, vì sao cần biết?

Là nhiệt độ mà không khí bão hòa và hơi nước bắt đầu ngưng tụ. Bề mặt lạnh hơn điểm sương sẽ đọng nước; ví dụ 30 °C và 70% RH có điểm sương khoảng 23,9 °C.

Thẻ chỉ thị độ ẩm đọc thế nào?

Tìm chấm có màu gần nhất với dải so sánh in trên thẻ; xanh dương là khô, hồng là ẩm, tím nhạt (lavender) là RH đúng bằng mốc của chấm đó. Đọc ngay khi mở túi, ở khoảng 23 °C là chính xác nhất.

Ẩm kế điện dung và điện trở khác gì?

Điện dung đo thay đổi hằng số điện môi của lớp polymer, điện trở đo thay đổi điện trở của lớp hút ẩm. Theo bảng so sánh của Đại học California Davis, loại điện dung polymer trôi chừng 0,5% RH mỗi năm, loại điện trở polymer dưới 2% và đáp ứng chậm hơn; đó là số của từng thiết bị được liệt kê.

Cách đo độ ẩm trong phòng thế nào?

Đặt ẩm kế điện tử ở giữa phòng, xa cửa sổ, điều hòa, nguồn nhiệt; chờ cho số đọc ổn định (có thể tới nửa giờ) rồi đọc, và đo ở nhiều thời điểm trong ngày.

Ẩm kế loại nào chính xác?

Collections Trust ghi ẩm kế điện tử cầm tay ±2% và ẩm kế kim kiểu sợi tóc ±5%. Thử nghiệm của BSS cho thấy mọi ẩm kế điện tử lệch tối đa 4,4% RH, còn ba ẩm kế kim cùng hãng chênh nhau tới 12%.

Làm sao biết ẩm kế có đúng không?

Thử nghiệm muối: đặt ẩm kế cùng bùn muối ăn bão hòa trong hộp kín, chờ số ổn định, rồi so với khoảng 75% RH (75,3% ở 25 °C). Kiểm thêm điểm 33% bằng magie clorua nếu cần chắc hơn.

Ẩm kế giá bao nhiêu?

EPA ghi mẫu đo cả nhiệt độ và độ ẩm thường có giá dưới 50 USD tại cửa hàng thiết bị. Giá trong nước tùy loại.

Đo độ ẩm trong tủ quần áo thế nào?

Đặt ẩm kế nhỏ trong tủ, đóng cửa khoảng nửa giờ rồi đọc. EPA khuyến nghị giữ dưới 60%, lý tưởng 30 đến 50%.

Liên hệ tư vấn gói hút ẩm ICD Việt Nam

Công ty TNHH Sản xuất Công nghiệp ICD Việt Nam

Miền Bắc: Tầng 3, Tòa nhà Thăng Long A1, Thôn Bầu, Xã Thiên Lộc, Hà Nội, 0983 797 186 / 090 345 9186 / 090 5859 186
Miền Nam: 551/212 Lê Văn Khương, Tân Thới Hiệp, Quận 12, TP.HCM, 098 6784 186

Email: sales@icdvietnam.com.vn
Zalo: Chat Zalo ngay

Nguồn tham khảo

  • Collections Trust (Anh), Monitoring temperature and humidity (độ chính xác theo loại dụng cụ, chu kỳ kiểm bằng muối) - collectionstrust.org.uk
  • NPL (Anh), Good Practice Guide No. 124, Humidity measurement (độ bất định, chu kỳ hiệu chuẩn) - npl.co.uk
  • Brown J.P., Hygrometric measurement in museums: calibration, accuracy, and the specification of relative humidity, Studies in Conservation 39 (1994) - doi.org
  • BSS (Đức), Hygrometer im Test (thử 8 ẩm kế điện tử và 6 ẩm kế kim) - bss-schimmelpilz.de
  • Greenspan L., Humidity Fixed Points of Binary Saturated Aqueous Solutions, J. Res. NBS 81A (1977) - pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  • Vaisala, Accuracy that lasts: an analysis of humidity sensor drift (2021) - vaisala.com
  • NPS, Conserve O Gram 3/3: Comparing Temperature and Relative Humidity Dataloggers for Museum Monitoring - nps.gov
  • Zdankiewicz E.M., A Comparison of Relative Humidity Sensing Technologies (UC Davis) - pasternack.ucdavis.edu
  • Lawrence M.G., The Relationship between Relative Humidity and the Dewpoint Temperature in Moist Air, BAMS 86 (2005) - journals.ametsoc.org
  • IPC/JEDEC J-STD-033C, Handling, Packing, Shipping and Use of Moisture/Reflow Sensitive SMDs - jedec.org
  • DESCO Industries, Humidity Indicator Cards (cách đọc, thời gian đổi màu 8 giờ) - descoindustries.com
  • US EPA, Mold Course Chapter 2: Why and Where Mold Grows (độ ẩm trong nhà, giá ẩm kế) - epa.gov

Bài viết liên quan

Tìm hiểu thêm về tin tức kỹ thuật

Các bài cùng chủ đề, sắp theo cụm nội dung.

Cùng cụm: Nội dung khác trong chuyên mục

‹ Xem toàn bộ cây chủ đề Tin Tức Kỹ Thuật (104 bài)
ICD Việt Nam cam kết trao giá trị vượt trội đến Quý khách hàng.

Các đối tác - Khách hàng - Nhà cung cấp

Zalo ICD Việt Nam