Gỗ Thông Có Bị Mối Mọt Không? 4 Cách chống mối mọt cho gỗ thông

Nội dung được ICD xem xét và cập nhật - Tuần 42/2026

Có, gỗ thông bị mối mọt, nhất là phần gỗ dác màu vàng nhạt chưa qua xử lý. Theo The Wood Database, lõi gỗ thông radiata xếp nhóm kém bền đến dễ mục, thông Scots ở mức trung bình đến kém bền, còn bảng độ bền tự nhiên của Hiệp hội Gỗ nhiệt đới quốc tế (ATIBT) xếp cả hai loài vào nhóm dễ bị mối hại. Muốn dùng lâu năm, gỗ thông phải được sấy khô và tẩm thuốc bảo quản.

Mối mọt là một trong những nguyên nhân chính khiến gỗ bị hư hại, ảnh hưởng đến chất lượng và tuổi thọ của các sản phẩm gỗ. Đối với gỗ thông - một loại gỗ phổ biến hiện nay trong nội thất và đóng gói, khả năng chống mối mọt là câu hỏi được nhiều người quan tâm. Bài viết này đi lần lượt qua đặc điểm của mối mọt, lý do gỗ bị mối mọt, số liệu độ bền của gỗ thông so với các loại gỗ khác, cách bảo quản và những điều cần biết khi dùng pallet gỗ thông.

Mối mọt là gì?

Mối và mọt là hai nhóm côn trùng khác nhau cùng phá hoại gỗ: mối sống thành đàn và ăn rỗng gỗ từ trong ra, còn mọt là bọ cánh cứng có ấu trùng đục gỗ để lại lỗ nhỏ và bột gỗ.

Mối là loại côn trùng xã hội, sống thành đàn và ăn cellulose, thành phần chính của gỗ. Chúng ăn vào phần bên trong nên gỗ bị rỗng và suy yếu kết cấu trong khi bề mặt có khi vẫn còn nguyên. Mọt thì nhỏ hơn, thuộc nhóm bọ cánh cứng, đục gỗ để đẻ trứng; ấu trùng mọt ăn dần gỗ từ bên trong, để lại các lỗ nhỏ và bụi gỗ rơi ra ngoài.

Tiêu chuẩn TCVN 3135:1979 về bảo quản gỗ nêu tên ba nhóm thường gặp trong đồ gỗ: mọt cám nâu (Lyctus brunneus), mối gỗ khô (Cryptotermes domesticus) và xén tóc gỗ khô. Mỗi nhóm để lại dấu vết khác nhau, nên nhận diện đúng giúp chọn cách xử lý phù hợp.

Tại sao gỗ lại bị mối mọt?

Gỗ bị mối mọt vì gỗ là nguồn thức ăn giàu cellulose, và nguy cơ tăng mạnh khi gỗ ẩm, chưa xử lý hoặc tiếp xúc với đất.

Cellulose trong gỗ là thức ăn chính của mối mọt, nên về nguyên tắc loại gỗ nào cũng có thể bị hại. Môi trường ẩm ướt tạo điều kiện cho mối mọt và nấm sinh sôi; theo Wood Handbook của Phòng thí nghiệm Lâm sản Hoa Kỳ (USDA FPL), gỗ được giữ ở độ ẩm dưới khoảng 20% thì nấm mục gần như không phát triển. Gỗ chưa qua xử lý, hoặc gỗ không được bảo quản trong môi trường khô ráo, dễ bị tấn công hơn hẳn. Cuối cùng là bản thân loài gỗ: những loài không có hợp chất tự nhiên chống côn trùng trong lõi, như nhựa hoặc tannin, sẽ dễ bị mối mọt ăn hơn.

Tại sao có loại gỗ bị mối mọt, có loại không?

Khác biệt nằm chủ yếu ở phần gỗ lõi: loài có lõi giàu chất chiết như tannin, dầu, nhựa chống chịu tốt hơn, còn phần gỗ dác của hầu hết các loài đều dễ bị mối mọt.

Gỗ lim là ví dụ rõ nhất. Trong thử nghiệm mối đất theo tiêu chuẩn ASTM D 3345 đăng trên tạp chí lâm nghiệp Sylwan (2019), mẫu lõi gỗ lim chỉ bị gặm xước bề mặt và toàn bộ mối thử nghiệm chết sau 4 tuần, trong khi mẫu dác gỗ thông Scots bị phá hủy ở mức nặng. Nhóm tác giả cho rằng nguyên nhân chính là các chất có hoạt tính sinh học trong lõi lim, cộng thêm độ cứng của gỗ. Gỗ thông cũng có nhựa, nhưng nhựa tập trung ở lõi và quanh mắt gỗ, phần dác vẫn dễ bị hại.

TCVN 7958:2017 về phòng chống mối cho công trình xây dựng quy định rõ: khi gỗ có dác và lõi phân biệt thì phần dác cần được bảo quản, vì mối ăn phần gỗ dác trước. Với gỗ thông, phần dác thường rộng và có màu vàng nhạt hơn lõi, nên một tấm ván thông xẻ gần như luôn có dác.

Độ cứng và độ đặc cũng góp phần: gỗ thớ chặt, cứng như lim khó bị đục hơn, còn gỗ thông là gỗ lá kim mềm. Ngược với nhiều bài viết trên mạng, gỗ tràm dùng đóng pallet ở Việt Nam (keo lá tràm) không phải gỗ mềm nhẹ; nó nặng hơn gỗ thông nhưng vẫn bị TCVN 12619-2:2019 xếp loại kém bền, cho thấy gỗ nặng chưa chắc đã chống mối tốt. Bên cạnh đặc tính loài, gỗ đã qua xử lý, tẩm hóa chất hoặc sấy khô ít bị tấn công hơn, và gỗ dùng nơi ẩm hoặc tiếp xúc trực tiếp với đất luôn có nguy cơ cao hơn gỗ dùng trong điều kiện khô ráo, thoáng khí.

Đặc điểm chống mối mọt của gỗ thông

Gỗ thông chỉ có khả năng chống mối mọt tự nhiên ở mức hạn chế; ưu điểm thật sự của nó là dễ sấy và dễ tẩm thuốc, nên sau xử lý có thể dùng bền.

Nhựa thông hoạt động như một lớp bảo vệ tự nhiên ở phần lõi và quanh mắt gỗ, giúp hạn chế phần nào mối mọt xâm nhập, nhưng phần dác ít nhựa vẫn dễ bị gây hại. Vân gỗ thông thẳng, mặt gỗ đều nên thuốc bảo quản thấm khá đồng đều; tuy vậy thông là gỗ mềm, bản thân thớ gỗ không đủ cản mối mọt xâm nhập sâu vào bên trong. Vì thế cách làm phổ biến là sấy khô và tẩm hóa chất chống mối mọt trước khi sử dụng, vừa giảm độ ẩm vừa loại bỏ môi trường sống lý tưởng của mối mọt.

Số liệu dưới đây cho thấy vì sao không nên trông vào “nhựa thông tự nhiên”. Cả ba loài thông thương mại phổ biến đều có độ cứng thấp hơn gỗ cứng thông dụng và chỉ đạt mức chống mục từ kém đến trung bình ở phần lõi.

Bảng độ bền tự nhiên năm 2025 của ATIBT cho thấy rõ điều này: thông radiata được xếp cấp 4 - 5 (kém bền đến không bền) với nấm, thông Scots cấp 3 - 4, cả hai đều thuộc nhóm dễ bị mối hại; đổi lại, gỗ radiata dễ tẩm thuốc và có lớp dác rộng trên 10 cm.

Số liệu theo The Wood Database. Phần dác của cả ba loài đều dễ bị hại hơn lõi, nên các nước dùng gỗ thông ngoài trời đều tẩm thuốc bảo quản trước khi sử dụng.

So sánh khả năng chống mối mọt của gỗ thông với các loại gỗ khác

Khi chưa xử lý, gỗ thông chống mối mọt kém hơn lõi gỗ lim và sồi trắng, tương đương nhóm gỗ rừng trồng kém bền như keo lá tràm; bù lại gỗ thông nhẹ, rẻ và dễ tẩm thuốc hơn.

Bảng trên sửa lại hai nhận định hay gặp. Thứ nhất, gỗ gụ không phải loại “khó bị mối mọt”: tài liệu PROSEA về gỗ chi Sindora (gụ, gõ) ghi gỗ rất dễ bị mọt gỗ khô, mối và nấm tấn công, cọc thử chôn đất ở vùng nhiệt đới chỉ bền trung bình khoảng 2,6 năm. Thứ hai, độ bền của gỗ lim đến từ lõi gỗ; phần dác của lim, cũng như của mọi loài gỗ khác, vẫn cần được bảo quản. Với gỗ xoan đào, chúng tôi chưa tìm được công bố thử nghiệm đáng tin cậy nên không xếp hạng.

Cách bảo quản gỗ thông để tránh mối mọt

Cách hiệu quả nhất là dùng gỗ thông đã sấy và tẩm thuốc, giữ gỗ khô, cách ly với đất và kiểm tra định kỳ.

• Chọn gỗ thông đã được sấy khô và tẩm hóa chất chống mối mọt.
• Đặt gỗ ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh tiếp xúc trực tiếp với nước hoặc nền đất ẩm.
• Sơn phủ hoặc đánh vecni để giảm hút ẩm và bảo vệ bề mặt gỗ.
• Kiểm tra bề mặt gỗ định kỳ để phát hiện và xử lý sớm dấu hiệu mối mọt.

4 cách chống mối mọt cho gỗ thông theo mục đích sử dụng

Bốn cách dưới đây khác nhau về hiệu quả và chi phí; với đồ dùng lâu năm, nên kết hợp ít nhất sấy khô và tẩm thuốc.

TCVN 3135:1979 yêu cầu gỗ đạt độ ẩm 15 - 20% trước khi xử lý bằng thuốc, vì gỗ quá ướt khó ngấm thuốc. Với đồ gỗ đã có mọt cám nâu hoặc mối gỗ khô bên trong, tiêu chuẩn này hướng dẫn quét thuốc 2 - 3 lần với lượng 450 - 500 ml/m²; gỗ có xén tóc thì khoan lỗ chéo đường kính 2 - 3 mm để đổ thuốc rồi bịt lại. Hiện nay nên dùng thuốc bảo quản lâm sản có trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam.

Pallet gỗ thông có bị mối mọt không?

Có thể bị, nếu pallet lưu lâu ở nơi ẩm hoặc kê sát nền đất: xử lý nhiệt theo ISPM 15 diệt sinh vật đang có trong gỗ tại thời điểm xử lý, nhưng không để lại lớp thuốc chống tái nhiễm.

Theo tiêu chuẩn ISPM 15 của IPPC, pallet gỗ xuất khẩu xử lý nhiệt (ký hiệu HT) phải đạt nhiệt độ lõi gỗ tối thiểu 56°C trong 30 phút liên tục, sau đó đóng dấu IPPC. Dấu này chứng minh pallet đã được xử lý, không phải cam kết pallet không bao giờ bị mối mọt. Pallet gỗ thông nên được lưu trong kho khô, kê cách nền và dùng theo vòng quay hàng hóa, không để tồn đọng nhiều tháng ở góc kho ẩm.

Với pallet gỗ thông cho hàng xuất khẩu, ICD Việt Nam đặt xử lý và đóng dấu IPPC theo ISPM 15 tại đơn vị xử lý có giấy phép. Khi nhận pallet, bạn nên kiểm tra dấu IPPC trên chân pallet, mặt gỗ không còn vỏ cây và không có lỗ đục còn bột gỗ mới.

Kết luận

Gỗ thông chỉ có khả năng chống mối mọt tự nhiên ở mức hạn chế nhờ nhựa gỗ ở phần lõi, còn phần dác dễ bị hại. Vì vậy, để đảm bảo độ bền và tính thẩm mỹ, cần xử lý và bảo quản gỗ đúng cách.

So với lõi gỗ lim hay sồi trắng, gỗ thông chống mối mọt kém hơn rõ rệt; so với nhóm gỗ rừng trồng kém bền như keo lá tràm thì không chênh nhiều. Ưu thế của gỗ thông nằm ở giá, trọng lượng nhẹ và việc dễ ngấm thuốc bảo quản.

Hiểu rõ đặc điểm và nhu cầu sử dụng sẽ giúp bạn lựa chọn loại gỗ phù hợp và tối ưu hóa hiệu quả của sản phẩm. Với gỗ thông, việc xử lý đúng cách sẽ đảm bảo sản phẩm vừa bền, vừa đẹp, vừa kinh tế.

Đây cũng là lý do gỗ thông là một trong các chất liệu quan trọng trong sản xuất pallet gỗ, bên cạnh gỗ keo, gỗ tràm và gỗ cao su.

Câu hỏi thường gặp về gỗ thông và mối mọt

Gỗ thông có bị mối mọt không?

Có. Gỗ thông chứa nhựa tự nhiên nhưng chỉ bảo vệ được phần nào ở lõi gỗ; phần dác và gỗ chưa xử lý vẫn dễ bị mối mọt tấn công. Để đảm bảo độ bền lâu dài, cần sấy, tẩm thuốc và bảo quản gỗ đúng cách, đặc biệt trong môi trường ẩm ướt.

Gỗ thông có chống mối mọt tốt hơn các loại gỗ khác không?

Khi chưa xử lý thì không; The Wood Database xếp lõi gỗ thông radiata vào nhóm kém bền đến dễ mục và ATIBT xếp gỗ thông vào nhóm dễ bị mối hại. Nhựa gỗ ở phần lõi giúp hạn chế phần nào côn trùng, còn lợi thế thật sự của gỗ thông là thớ thẳng, dễ ngấm thuốc bảo quản nên sau khi tẩm có thể chống mối mọt tốt.

Gỗ thông sử dụng ngoài trời có dễ bị mối mọt không?

Có. Nếu gỗ thông dùng ngoài trời mà không được xử lý chống thấm và chống mối mọt, nguy cơ bị mối mọt và nấm mục tăng lên rõ rệt. Vì vậy cần tẩm thuốc bảo quản và phủ lớp chống thấm trước khi sử dụng.

Làm thế nào để nhận biết gỗ bị mối mọt?

Bạn có thể kiểm tra các dấu hiệu sau:

• Xuất hiện các lỗ nhỏ hoặc đường hầm trên bề mặt gỗ.
• Bụi gỗ nhỏ rơi ra xung quanh sản phẩm.
• Phần gỗ bị rỗng hoặc yếu khi gõ nhẹ vào.

Gỗ thông nhập khẩu có chống mối mọt tốt hơn gỗ thông trong nước không?

Không có căn cứ để nói xuất xứ quyết định. Điều quyết định là gỗ đã được sấy và tẩm thuốc đến mức nào: gỗ thông nhập khẩu dạng xẻ sấy thường đã sấy công nghiệp, còn gỗ thông rừng trồng trong nước được bán ở nhiều mức xử lý khác nhau. Khi mua, hãy hỏi rõ độ ẩm và việc tẩm thuốc thay vì dựa vào xuất xứ.

Làm thế nào để bảo quản gỗ thông để tránh mối mọt?

Sấy khô gỗ để giảm độ ẩm, tẩm thuốc bảo quản lâm sản có trong danh mục được phép sử dụng, rồi giữ gỗ ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh tiếp xúc trực tiếp với nước hoặc đất. Đồ dùng trong nhà nên sơn phủ hoặc đánh vecni để giảm hút ẩm.

Gỗ thông có phải là lựa chọn tốt nhất để chống mối mọt không?

Không. Gỗ thông là lựa chọn tốt về giá và dễ tẩm thuốc chống mối mọt, nhưng không phải loại tự chống mối tốt nhất. Nếu cần gỗ có lõi tự nhiên rất bền, lõi gỗ lim là ví dụ đã được thử nghiệm, đổi lại giá cao, nặng và khó gia công; còn gỗ gụ, theo PROSEA, vẫn dễ bị mối mọt nên không nên chọn chỉ vì lý do chống mối.

Loại gỗ nào chống mối mọt tốt nhất?

Không có loại gỗ nào miễn nhiễm hoàn toàn. Những loài có lõi rất bền như lim được thử nghiệm cho kết quả mối chỉ gặm xước bề mặt, nhưng phần dác của mọi loài, kể cả lim, vẫn cần bảo quản. Với gỗ rẻ như thông, keo, tràm, cách chống mối hiệu quả nhất là sấy khô, tẩm thuốc và giữ gỗ khô, cách nền.

Mối mọt sợ gì nhất?

Mối mọt bất lợi nhất khi gỗ khô, đã tẩm thuốc bảo quản và không tiếp xúc với đất. Gỗ giữ dưới khoảng 20% độ ẩm hạn chế nấm mục (USDA FPL Wood Handbook), mẫu gỗ thông tẩm chế phẩm nồng độ từ 3% không bị mối xâm hại trong thử nghiệm năm 2024, và việc kê gỗ cách nền, cách tường cắt đường đi của mối đất.

Sản phẩm nào từ gỗ thông ít bị mối mọt nhất?

Các sản phẩm từ gỗ thông đã qua xử lý, như đồ nội thất phủ vecni hoặc sơn chống thấm, sẽ ít bị mối mọt hơn. Các ứng dụng trong nhà như tủ, bàn ghế hoặc sàn gỗ thường bền hơn so với gỗ thông sử dụng ngoài trời.

Gỗ thông Mỹ có bị mối mọt không?

Có. Gỗ thông Mỹ trên thị trường thường thuộc nhóm thông vàng phương Nam; theo The Wood Database, lõi gỗ thông lá dài chỉ chống mục ở mức trung bình, còn phần dác dễ bị hại, nên khi dùng ngoài trời gỗ thường được tẩm thuốc áp lực.

Gỗ thông pallet có bị mối mọt không?

Có thể bị nếu lưu lâu ở nơi ẩm. Pallet gỗ thông xuất khẩu được xử lý nhiệt theo ISPM 15 (lõi gỗ 56°C trong 30 phút) để diệt sinh vật đang có trong gỗ, nhưng không có thuốc chống tái nhiễm, nên cần lưu kho khô và kê cách nền.

Gỗ thông đã bị mọt thì xử lý thế nào?

Với chỗ bị mọt nhẹ, làm sạch bột gỗ rồi quét thuốc bảo quản 2 - 3 lần theo hướng dẫn TCVN 3135:1979; chỗ có xén tóc thì khoan lỗ nhỏ 2 - 3 mm để bơm thuốc rồi bịt lại. Gỗ đã rỗng, mềm khi gõ thì nên thay thế vì không còn đảm bảo chịu lực.

Liên hệ ICD Việt Nam

Nguồn tham khảo

• Hồ sơ các loài gỗ thông và sồi trắng: The Wood Database.
• Độ bền tự nhiên của gỗ: ATIBT, The natural durability of wood, 2025.
• Krajewski và cộng sự, thử nghiệm mối đất trên gỗ lim: Sylwan, 2019.
• Gỗ chi Sindora: PROSEA.
• Độ bền tự nhiên của gỗ rừng trồng tại Việt Nam: Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.
• TCVN 12619-2:2019 Phân loại gỗ theo tính chất vật lý và cơ học.
• TCVN 7958:2017 Phòng chống mối cho công trình xây dựng mới.
• TCVN 3135:1979 Phòng trừ mối, mọt cho đồ gỗ.
• Hiệu lực chống nấm mốc, mối của chế phẩm NT5: Tạp chí KH&CN Nhiệt đới, 2024.
• Wood Handbook, chương 14: USDA FPL.
• Tiêu chuẩn ISPM 15: IPPC, FAO.